joomla
free templates joomla

"РОҒУН" - МИНБАРИ ИФТИХОР ВА АРСАИ НОМУСИ МИЛЛАТ!

        Бунёду барқарорсозии ин иншооти муҳиму стратегӣ барои таъмини зиндагии сазовори наслҳои имрўзу оянда хизмат мерасонад. Он барои рушди иқтисодиёт ва дар маҷмуъ барои пешрафти тамоми соҳаҳои хоҷагии халқи мамлакат заминаи мусоид фароҳам меорад. Баъди ба истифода додани неругоҳ имкон аст, ки дар кишвар даҳҳо корхонаҳои хурду бузурги саноатӣ ифтитоҳ ва ҳазорҳо ҷойҳои нави корӣ таъсис ёбад.

Эмомалӣ Раҳмон
Возможно, это изображение 2 человека и на открытом воздухе
      Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рўзҳои аввали ба даст овардани истиқлоли давлатӣ ба рушди соҳаи энергетика, бахусус энергетикаи аз ҷиҳати экологӣ тоза, яъне гидроэнергетика ва истифодаи сарчашмаҳои барқароршавандаи энергия аҳамияти ҷиддӣ медиҳад. Тавре маълум аст, бе истиқлоли энергетикӣ ба рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар ва коҳиш додани сатҳи камбизоатӣ шароит фароҳам овардан ғайриимкон аст. Маҳз ҳамин нуктаро ба инобат гирифта, давлату ҳукумати кишвар дар баробари раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ, ҳифзи амнияти озуқаворӣ, саноатикунонии босуръат таъмини истиқлоли энергетикиро яке аз ҳадафҳои бузурги стратегии худ эълон доштааст. Ва ҳамагон хуб огоҳӣ доранд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давоми 31 соли соҳибистиқлолӣ, дар ин масир қадамҳои устувор гузошт ва ба яке аз намунаҳои олии он чанде қабл тамоми ҷомеаи ҷаҳон шоҳид гардид. Ин намуна ва самара сохтмони Неругоҳи барқи обии Роғун мебошад, ки заминаи бунёди он ҳанўз аз солҳои собиқ Ҳукумати Шўравӣ оғоз ёфта буд.
        Вале бо сабабҳои зиёду монеаҳои мухталиф ҷараёни сохтмони он хеле тўл кашид ва аз ин рў, НБО Роғун дар солҳои соҳибистиқлолӣ ба арсаи ифтихори миллии халқи шарифи Тоҷикистон табдил ёфт. Чунки пас аз пош хўрдани собиқ ИҶШС яке аз мушкилоти асосӣ барои кишвари мо норасоии неруи барқ гардид ва мусаллам аст, ки солҳои дароз ин мушкилот аз ҳисоби харидории неруи барқ аз мамолики ҳамсоя ҳалли худро меёфт. Дар мавсими баҳору тобистон Тоҷикистон неруи барзиёди барқро ба кишварҳои ҳамсоя интиқол дода, дар мавсими тирамоҳу зимистон аз онҳо барқ мегирифт. Бинобар ин, НБО Роғун иншооти ҳаётан муҳимми стратегии кишвар ва бузургтарин неругоҳи барқии обии Осиёи Марказӣ (то бунёди НБО Даштиҷум дар дарёи Панҷ) ба ҳисоб рафта, ҷараёни сохтмони ин иншоот, чун лоиҳаи сатҳи ҷаҳонӣ на танҳо аз тарафи гидроэнергетику гидрологҳо, климатологу экологҳо, геологу сейсмологҳо ва мутахассисони соҳавӣ, балки аз ҷониби ҷомеашиносону хабарнигорон ва дипломатҳову сиёсатшиносон низ мавриди пажўҳиш қарор гирифта, аз ҳамаи санҷишҳо ба пуррагӣ баромад.
       Ҳарчанд мутахассисону коршиносони ба ном байналмилалӣ кушиш ба харҷ медоданд, ки бунёди ин иншооти муҳимро хатар ва зараре ба минтақа унвон карда, ҷараёни корҳои сохтмони онро манъ намоянд, вале ин сангпартоиҳо ба тарафи давлату ҳукумат ва бад кардани номи меҳани мо дар расонаҳои гуногуни хориҷӣ садди роҳи якдилию ҳамдастӣ, матонату устуворӣ ва садоқату ҷасорати мардуми шарифи Тоҷикистон, алалхусус Пешвои муаззами миллат, Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро гирифта натавонист. Зеро миллати куҳанбунёди тоҷик аз қадимулайём ҳамчун халқи тамаддунофару фарҳангпарвар номвар буда, фарзонагони он танҳо барои пешрафти меҳани хеш, балки барои рушди ҳар маконе, ки дар он иқомат намуданд ва ҳамсоягони хеш саҳми назаррас гузоштаанд.
      Дар солҳои пасазистиқлолӣ алорағми ҳама нобасомонӣ, мушкилот ва монеаҳо халқи шарифи Тоҷикистон, бо роҳнамоии Пешвои маҳбуби миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сохтмони НОБ Роғунро аз сар гирифт. То ба ҷидду ҷаҳд оғоз намудани корҳои сохтмонии ин иншооти муҳим мардуми меҳнатдўсти мо як қатор иншоотҳои муҳташам, аз ҷумла неругоҳҳои барқии обии «Сангтўда-1», «Сангтўда-2», «Тоҷикистон», нақбҳои «Озодӣ», «Хатлон», «Истиқлол», «Шаҳристон», «Дўстӣ» ва даҳҳо неругоҳҳои хурду миёнаю ҳазорҳо километр роҳҳоро бунёд карда, дар ин самт таҷрибаи ғанӣ андўхт. Зеро бунёди неругоҳҳои барқии обии «Сангтўда-1», «Сангтўда-2», «Тоҷикистон» оғози татбиқи лоиҳаи CASA-1000, таҷдиди НОБ «Норак», «Бойғозӣ», «Варзоб-1» мавриди истифода қарор додани дастгоҳҳои тақсимкунандаи пўшидаи элигазии 220 ва 500 кВ дар шаҳри Норак, бунёди хатҳои интиқоли барқи 500 кВ «Ҷануб-Шимол», 220 кВ «Лолазор-Хатлон», хатти интиқоли барқи 220 кВ Тоҷикистону Афғонистон (Сангтўда – Пули Хумрӣ, ба истифода додани навбати аввали Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2 (соли 2014, иқтидор 100 МВт), мавриди истифода қарор гирифтани навбати дуюми Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2 (соли 2016, тавоноӣ 300 МВт), аз ҷумлаи комёбиҳои бузурги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти расидан ба истиқлоли комили энергетикист, ки миллати куҳанбунёди тоҷик таҳти сарварӣ ва роҳнамоии Пешвои хирадманду дурандеш, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба он ноил гардидааст.
       Бояд қайд намуд, ки корҳои омўзишию тадқиқотии НБО Роғун ҳанўз солҳои 30-юми асри ХХ бо роҳбарии В.А. Горбунов оғоз ёфта буданд. Зимни корҳои иктишофию тадқиқотӣ маълум гардид, ки мавқеи бунёдшавандаи он дар шарқ ва шимолу ғарб бо қаторкўҳҳои Қаротегину Дарвоз иҳота карда шудааст. Вале корҳои лоиҳакашии иншооти муҳташам танҳо соли 1960 оғоз гардид, чунки солҳои 70-80-ум асри пор бо назардошти афзоиши талабот ба неруи барқ, зиёд гардидани корхонаҳои саноатӣ зарурати сохтани иншоотҳои ҷадид ва рушди инфрасохтори ба миён омад. Бинобар ин, лоиҳаи сохтмони НБО Роғун дар шуъбаи осиёимарказии Пажўҳишггоҳи «Гидропроект»-и шаҳри Тошканд дар аввали солҳои 70-ум таҳия карда шуда, лоиҳаи мазкурро соли 1974 Кумитаи давлатии сохтмонии ИҶШС тасдиқ гардид. Вале пошхўрии ИҶШС ва оғози ҷанги шаҳрвандии солҳои 90-ум имкон надоданд, ки ин сохтмон пурра ба итмом расонида шавад.
        Бинобар сабабе, ки НБО Роғун на танҳо аҳамияти ҷумҳуриявӣ, балки аҳамияти минтақавӣ низ дорад, бо вуҷуди мушкилиҳо ва монеаҳо корҳои сохтмонӣ дар ин иншооти бузург баъд аз чанд соли қатъ боз ҳусни оғоз пайдо карданд. Зеро баъди бунёди ин иншооти муҳимми гидроэнергетикӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар оянда ҳамчун кишвари содиркунандаи неруи барқи арзон ва аз ҷиҳати экологӣ тоза метавонад кишварҳои ҳамсоя ва минтақаро бо барқ таъмин намояд. Ҳамчунин обе, ки дар обанбор ҷамъ мегардад, барои истифода дар вақтҳои камборишӣ ва хушксолӣ ҳамчун манбаи захираи бузурги об аз он баҳрабардорӣ карда мешавад. Илова бар ин, пас аз пур шудани обанбор сатҳи об метавонад, микроиқлими маҳалро тағйир дода, ба бойю рангин шудани экосистемаи маҳал меорад ва деградатсияи (таназзулёбии) пиряхҳои болообро боз медорад. Барқи аз ҷиҳати экологӣ тозаи неругоҳ имкон медиҳад, ки эҳтиёҷоти ба барқ доштаи Тоҷикистонро комилан қонеъ карда, барои инкишофи иқтисоди кишвар такон бахшад. Ҳамчунин, энергияи аз НБО Роғун тавлидшаванда на танҳо Тоҷикистонро ба истиқлоли энергетикӣ мерасонад, балки имкон медиҳад, ки як қисм неруи барқи истеҳсолшуда ба фурўш бароварда шавад. Аз ин рў, бунёди НБО Роғун армони миллати сарбаланду тамаддунсоз тоҷик буда, на танҳо ба манфиати Тоҷикистон, балки ба манфиати минтақа, дар маҷмуъ як гўшаи сайёра аст.
       НБО Роғун дар силсилаи неругоҳҳои дарёи Вахш ба самти муқобили маҷро нуҳум буда, дар минтақаи 110 километр дуртар аз шаҳри Душанбе ҷойгир аст. Неругоҳ аз 6 агрегат иборат аст, ки қудрати ҳар кадом 600 МВт-ро ташкил медиҳад. НБО Роғун бо тавоноии 3600 МВт (беш аз 17 млрд кВт/соат) калонтарин неругоҳи барқии обӣ дар минтақа хоҳад буд, ки ин рақам баробари се реактори ҳастаӣ ва нисбат ба иқтидори НБО Норак якуним баробар зиёд мебошад. Сарбанди неругоҳ бошад, бо баландии 335 метр баландтарин садди заминӣ (гиливу сангӣ) дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад.
       Лозим ба таъкид аст, ки дарёи Вахш 524 км дарозӣ ва 39100 км2 ҳавзаи обҷамъкунӣ дошта, на ба мисли дарёҳои Сир, Аму, Зарафшон ва Панҷ байнисарҳадӣ ё фаромарзӣ, балки он пурра дар марзи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷорӣ аст ва сирф сарфати миллӣ мебошад. Аз ҷиҳати захираи гидроэнергетикӣ бошад, дар миқёси ҷумҳурӣ пас аз дарёи Панҷ дар ҷои дуввум қарор дорад. Захираи гидроэнергетикии он ба 45 млрд. кВт/соат баробар буда, захираи гидроэнергетикии шохобҳои он – Обихингоб ба 17,6 млрд кВт/соат ва Сурхоб ба 14,7 млрд кВт/соат мерасад. Силсиланеругоҳҳои дарёи Вахш бузургтарин комплекси гидроэнергетикии Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, ҳамаи неругоҳҳои он дар поёноби дарё бунёд гардидаанд. Ин силсиланеругоҳҳо аз ҳафт неругоҳи амалкунанда, як неругоҳи дар лоиҳабуда ва як неругоҳе, ки дар марҳилаи сохтмонӣ қарор доранд, иборат мебошад. Барои ба кор даровардани се НБО зинаи поёнии ин силсиланеругоҳҳо наҳрҳои (канал) бузург ба истифод дода шудаанд. Дар шароити имрўза иқтидори силсиланеругоҳҳои Вахш ба 4570 МВт баробар буда, коркарди солонаи неруи барқ наздики 19 млрд кВт/соат мебошад ва дар вақти пурра ба кор даромадани тамоми неругоҳҳои он тавононӣ ба 9222,5 МВт баробар гардида, коркарди солонаи неруи барқ то ба 37 млрд кВт/соат мерасад. Дар силсиланеругоҳҳои дарёи Вахш, НБО Норак соли 1972, НБО Бойғозӣ соли 1986, НБО Сангтўда-1 соли 2008 ва НБО Сангтўда-2 соли 2014 сохта ба истифода дода шуданд. Корҳои сохтмонӣ дар НБО Роғун бо маром идома дошта, НБО Шўроб, ки 12 км поёнтар аз сарбанди Роғун воқеъ гардидааст, тибқи лоиҳа бояд садди баландиаш 83 метра бунёд гардад.
       Бояд гуфт, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар байни кишварҳои Осиёи Марказӣ дорои захираҳои бузурги гидрологӣ, аз ҷумла пиряхҳо, дарёҳо, кўлҳо, обҳои маъданӣ ва зеризаминӣ буда, саҳми релефи он дар ташаккули обҳои дохилии ҳавзаи баҳри Арал хеле калон аст. Аз 115,6 км3-и обҳои ҷории ҳудуди Осиёи Марказӣ 93,33 км3 ё 80,7%-и он дар кишварҳои Тоҷикистону Қирғизистон тавлид меёбанд. Аз ин миқдор 55,4% ё 64 км3 обҳои ҳавзаи баҳри Арал дар ҳудуди Тоҷикистон тавлид мешаванд, ки 62,9 км3 (80,17%) ба ҳавзаи дарёи Аму ва 1,1 км3 (3%) ба ҳавзаи дарёи Сир рост меояд. Дар Тоҷикистон беш аз 25 000 дарёҳои хурду бузург мавҷуданд ва ба ҳиссаи дарёҳои дар ҳудуди кишвар ташаккулёбанда 54 км3, ба ҳиссаи кўлҳо 46 км3 (аз ин миқдор 20 км3 оби ширин), ба ҳиссаи обҳои зеризаминӣ беш аз 6 км3 об рост меояд. Иқтидори солонаи гидроэнергетикии ҳама дарёҳои Тоҷикистон ба 527,06 млрд кВт/соат баробар мебошад, ки 5%-и иқтидори гидроэнергетикии ҷаҳонӣ ва 80%-и захираи гидроэнергетикии минтақаро ташкил медиҳад. Умуман, ҳамаи дарёҳое, ки аз Тоҷикистон ҷорӣ мешаванд (бо назардошти дарёҳои сарҳадӣ), соле 72 км3 обро ташкил медиҳанд ва ин ба сари ҳар нафар дар ҷумҳурӣ 7 200 м3 ҳамсанг меояд. Аз рўи ин нишондиҳанда Тоҷикистон дар байни кишварҳои ИДМ ва ҷаҳон яке аз ҷойҳои аввалинро мегирад.
        Минтақаи Осиёи Марказӣ аз захираҳои табиию энергетикӣ бой буда, агар Туркманистон аз рўйи захираи газ дар дунё ҷойи сеюмро гирад, Узбекистон дар ин миқёс аз рўйи ҷустуҷўйи тилло ҷойи чорумро ишғол менамояд ва Қазоқистон дар ҷаҳон бо захираҳои карбогидрат ва ва маъдании бой шинохта шудааст. Мақоми Тоҷикистон бошад, дар миёни давлатҳои ҷаҳон аз рўи захираи гидроэнергетикӣ муайян карда мешавад, ки ҷойи ҳаштумро ишғол менамояд. Аз ин рў, барои кишварҳои болооби ҳавзаи баҳри Арал – Тоҷикистон ва Қирғизистон потенсиали энергетикии дарёҳо муҳим буда, барои кишварҳои поёноб – Қазоқистон, Узбекистон ва Туркманистон потенсиали мелиоративнию ирригатсионӣ муҳимтар аст. Маҳз бо дарназардошти ҳамин масъала, замоне, ки тарҳи бунёди НБО-и Роғун таҳия гардид, масоили обёрӣ дар кишварҳои поёноб пурра ба назар гирифта шуда буд. Ҳанўз соли 1990 дар ҳисоботи Институти «Союзгипроводхлопок»-и шаҳри Тошканд гуфта шудааст, ки бунёди Роғун имкон медиҳад камбудии норасоии об дар ҳавзаи Амударё бартараф гардад. Ин ба манфиати на танҳо минтақаи ташаккули захираҳои об, балки тамоми ҳавзаи баҳри Арал аст. Зеро бунёди НБО-и Роғун танзими бисёрсолаи маҷрои обро дар тамоми ҳавзаи дарёи Аму таъмин мекунад ва зиёда аз ин, имкон ва кафолат медиҳад, ки дар ҳудуди кишварҳои поёноб 800 000 га замини нав ва беш аз 3 млн га замини истифодашаванда дар солҳои камобиву хушксолӣ обёрӣ шаванд.
        Ҳамин аст, ки имрўзҳо бунёди Роғун аҳамияти бештари иқтисодӣ пайдо мекунад, зеро заминаи мустаҳкаме барои бунёди саноат, сохмони корхонаҳои саноатӣ, яъне таъмини ҷойи кор ба ҳазорон нафар мегардад ва неруи барқе, ки аз он истеҳсол мешавад, барои рушди тамоми соҳаҳои фаъолияти аҳолӣ ва беҳбудии вазъи иқтисодии минтақа мусоидат мекунад. Инчунин Роғун манбаи бузурги истеҳсоли барқи аз ҷиҳати экологӣ тоза ва арзон мегардад, ки аз назари истифодаи боэътимоди захираҳои табиат дар оянда хеле муҳим аст, хусусан, дар шароите, ки истихроҷи нафту газ дар ин соҳа нисбат ба барқ зарарнок буда, наметавонад беохир давом кунад.
       Бояд илова намуд, ки ҳарчанд НБО Роғун борҳо аз ташхиси ҳамаҷониба гузашта буд, вале бо дархосту пофишориҳои кишварҳои зидди сохтмони он соли 2010 байни Ҳукумати Тоҷикистон ва Бонки ҷаҳонӣ барои гузаронидани ташхиси байналмилалии лоиҳаи НБО Роғун шартнома ба имзо расид ва пудратчии гузаронидани ташхис Ширкати швейтсарии «Poyry Energy Ltd» интихоб гардид. Барои гузаронидани ташхиси навбатӣ Бонки ҷаҳонӣ аз кишварҳое, чун Фаронса, Италия, Олмон, Швейтсария ва Австралия як қатор коршиносони сатҳи ҷаҳониро даъват кард ва онҳо санҷишҳои техникиву экологӣ гузаронида, дар хулоса ва ҷамъбасти асосноки ҳисобот муайян карданд ва кафолат доданд, ки Неругоҳи барқи обии Роғун метавонад ҳам ба Тоҷикистон ва ҳам ба минтақа беш аз 115 сол хидмат намояд. Дар умум, лоиҳаи бунёди НБО Роғун ҳам дар замони ИҶШС ва ҳам дар солҳои соҳибистиқлолӣ борҳо мавриди ташхисоти давлатӣ ва мустақил қарор гирифта, ҳама ташхисҳо зарурати иқтисодӣ ва бехатарии экологии иншоотро тасдиқ намуданд.
       Ҳамин тавр, бояд гуфт, ки Неругоҳи барқи обии Роғун ба арсаи шуҷоату ҷоннисориҳо, ба мактаби худшиносиву камолот, ба минбари баланди ифтихор ва ба набарди пирўзиҳои миллати куҳанбунёду тамаддунофари тоҷик табдил ёфт. Бунёди ин иншооти муҳиму тақдирсоз мақсади наҷиби на фақат созандагони он, балки ормони баланди тамоми миллати тоҷикистонӣ аст, зеро бунёди кохи нур – НБО Роғун бунёди худи мо, миллати мо, меҳани мо, ояндаи дурахшони мо ва исботи қавии ҳастии бегазанди халқи шарифи Тоҷикистон аст.
Фарҳод РАҲИМӢ,
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон,
доктори илмҳои физикаю математика, академик
Номвар ҚУРБОН,
муовини директор оид ба илм ва таълими
Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон,
номзади илмҳои техникӣ

 

 

 

ОБ - БУЗУРГТАРИН САРВАТИ ДУНЁ

     Об шаффофтарин, лаззатбахштарин сарвати дунё буда, бақои ҳаёт ва ганҷи беназир аст.

Возможно, это изображение водоем и текст
    Айни замон масоили ҳифзи захираҳои об яке аз проблемаҳои ҳаётан муҳимми ҷомеаи ҷаҳонӣ маҳсуб ёфта, метавон гуфт, ки тамоми мавҷудоти рӯи Замин аз об баҳра мегиранд. Бинобар ин, ҳифзи захираҳои об, поку беолоиш нигоҳ доштани кулу дарёҳо вазифаи ҷонии ҳар як фарди баору номуси дунёи мутамаддин мебошад. Об ҳасту ҳаёт. Бо пок нигоҳ доштану эҳтиёт намудани обу захираҳои обӣ мо на танҳо ҳаёти хештанро солим мегардонем, балки дар ҳалли масоили танқисии об дар тамоми сайёра саҳмгузор мебошем. Пеш аз ҳама солимӣ ин боигарии беҳадду карон буда, реша аз оби поки ҷонфизо мегирад. Мардуми сайёра ба хуби дарк намудааст, ки норасоии оби тоза яке аз мушкилотҳое мебошад, ки ҷомеаи ҷаҳониро ба ташвиш овардааст.
      Аз таҳлили маълумотҳои оморӣ бармеояд, ки ҳар сол дар ҷаҳон 5 миллион нафар бар асари истифодаи оби ифлос мефавтанд ва 3 миллиони дигар ба бемориҳои гуногун гирифтор мешаванд. Айни замон дар ҷаҳон 1,2 миллиард нафар ба оби нӯшиданӣ дастрасӣ надоранд.
Бо назардошти гуфтаҳои дар боло зикргардида, бе иштибоҳ метавон гуфт, ки кулли сокинони сайёра иқдомоти пешгирифтаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро саривақтӣ шумурда, аз ташаббусҳои наҷибонаи минбаъда дар соҳаи об шукргузоранд. Пан Ги Мун, собиқ Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид, изҳори боварӣ намуда буд, ки даҳсолаи нав дар роҳи таҳким ва мусоидат ба татбиқи ҳадафҳои рушди устувор марбут ба захираҳои об нақши арзишманд гузошта, дастовардҳои Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои ҳаёт», 2005 - 2015- ро тақвият мебахшад.
       Ин аст, ки аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эълон гардидани Даҳсолаи байналмиллалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028» боз як марҳилаи муҳим дар раванди муттаҳид гардонидани талошҳои дастаҷамъонаи кишварҳои дунё барои расидан ба ҳадафҳои рушди устувор вобаста ба об хоҳад буд. Дар ин замина бе иштибоҳ метавон гуфт, ки иқдомҳои наҷибонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар дарки амиқи беҳтари масъалаҳои об дар сатҳи ҷаҳонӣ саҳми арзанда мегузорад, чунки: “Дар дунё касе инкор карда наметавонад, ки об дар ҳастии инсоният дурри гаронбаҳост. Зеро об ин худи ҳаёт аст, об ин рушд, тараққиёт, пешрафт ва об ин ояндаи ободу осудаи наслҳои нав мебошад. Мову шумо вазифадорем, ки ба хотири амалӣ гаштани ҳамаи ин шиорҳо ҷидду ҷаҳди хешро дареғ надорем”. Дар ҳақиқат об бузургтарин сарвати дунё, манбаи асосии ҳаёти инсон буда, тамоми мавҷудоти рӯи замин аз он манша мегирад. Об роҳи тамоми (офатҳо) эпидемияҳоро гирифта, инсониятро аз вартаи нобудӣ, беморию дардҳои бедармон эмин медорад. Бинобар ин поку беолоиш нигоҳ доштани захираҳои об ва сарфаю сариштакорӣ нисбат ба об, дарки масоили марбут ба об аз аҳамият холӣ нест. Аз ин рӯ бори дигар хотиррасон карданием, ки дар ин замина ташаббусҳои ҷаҳонии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи об аз зумраи “Соли байналмилалии оби тоза - 2003”, даҳсолаи байналмилалии амалиёт “Об барои ҳаёт, солҳои 2005 - 2015”, “Соли байналмилалии ҳамкорӣ дар соҳаи об - 2013” ва даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018 - 2028” дар ҳалли мушкилоти ҷаҳонии об муҳимму саривақтӣ маҳсуб меёбанд.
        Антониу Гутерриш, дабири кулли СММ иброз медорад, ки “Ҷумҳурии Тоҷикистон дар истифодаи самаранок, оқилона ва устувори захираҳои обӣ намуна аст. Хеле муҳим аст, ки ҷомеаи байналмилалӣ аз ин усули истифода сабақ биомӯзад, ба он пайрав ва пуштибон бошад. Ҷонибдорӣ ёфтани ҷаҳор ташаббуси ҷаҳонии экологии Тоҷикистон дар масъалаи об дар сатҳи ҷаҳонӣ аз он шаҳодат медиҳад, ки масъалаи об дар сиёсати хориҷии Тоҷикистон мавқеи махсус пайдо намудааст. Хусусан эълон гардидани Даҳсолаи дуюми байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018 - 2028”, ки ташаббуси чоруми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар масъалаи об мебошад, собит намуд, ки “Тоҷикистон ҳамчун кишвари соҳибистиқлол ва ҷонибдори сиёсати “дарҳои боз” ҳамеша ба ҳалли мушкилоти ҷаҳонӣ, хусусан таъмини сайёра бо оби тозаи нӯшокӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, ҷомеаи ҷаҳонро барои ҳамкорӣ дар ин самт даъват менамояд”.
Маҳз бо пешниҳоду ташаббусҳои пайвастаю пайгиронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон об ҳамчун бузургтарин ва нодиртарин сарват дарк карда мешавад ва оламиён аз истифодаи самаранок, оқилона ва устувори захираҳои обӣ бархӯрдор гардиданд.
         Дар воқеъ баргузории чорабиниҳои зикргардида ва татбиқи ташаббусҳои ҷаҳонии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои баланд гардидани нуфузи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кишвари пешбарандаи равандҳои ҷаҳонии об ва ноил гардидан дар ҳалли масоили ҷойдошта мусоидат менамояд. Кишвари мо дар ҳамкорӣ бо ҷомеаи ҷаҳонӣ саъй дорад, ки пешниҳоди Тоҷикистон оид ба эълони Даҳсолаи нави байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018 - 2028» дар сатҳи баланд амалӣ гардад.
        Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун ташаббускор ва пешвои фаъол дар ҳалли масоили глобалӣ марбут ба истифодаи самараноки захираҳои об эътироф шудааст. Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018 -2028”, ки санаи 22-24 марти соли 2023 дар шаҳри Ню-Йорк таҳти раисии Тоҷикистон ва Нидерланд сурат мегирад, намунаи возеҳи ин раванд мебошад.
Ҳамзамон, масоили ҳифзи захираҳои оби сайёра то андозае нигароникунанда маҳсуб меёбад. Ҳифзи захираҳои об ва сарфаи он маънои наҷоти ҳаёт, саломатӣ, зебоӣ ва нашъу нумӯи ҷаҳони гирду атрофро дорад. Аз ин рӯ об бузургтарин сарвати дунё ба шумор меравад. Ба чунин хулоса омадан мумкин аст, ки масъалаҳои муҳофизати захираҳои оби сайёра ташвишоваранд, дар баробари ин захираҳои оби тозаи барои ҳаёт зарурӣ ба қадри кофӣ омӯхта нашудаанд.
Замонова Аниса Иброҳимовна
Магистри соли дуюми
шуъбаи Осиёи Марказӣ,
ихтисоси Сиёсати беруна ва дипломатия

 

 

 

Рӯзи Парчам муборак бод!

       Возможно, это изображение 1 человек, стоит и текст «кумитаи ичроияи ххдт дар нохияи шохмансури шахри душанбе A иохиим ииотим кумитаи ичроияи ибтидоии "хирадмандон>-и ххдт дар академияи миллии илмхои точикистон аксия бахшида ба рузи парчами давлатии чумхурии точикистон тахти шиори парчам рамзи истиклол <Mo бояд масъалаи суботу амнияти ватани азизамон ва хифзи давлату давлатдорй диккати боз хам бештар дода, зиракии сиёсиро аз даст надихем, манфиатхои миллии худро хифз намоем ва дар зери парчами давлатй хамеша муттахиду сарчамъ бошем>> эмомалй рахмон»
      КИИ "Хирадмандон" - и ҲХДТ дар АМИТ кулли кормандони муассисоти илмӣ-таҳқиқотиро бо фарорасии Рӯзи Парчами миллӣ, ки рамзи давлатдории миллист, табрик намуда, дар фаъолияти илмӣ мисли парафшонии парчам шафофият орзу менамояд.
Рӯзи Парчами миллӣ ба ҳамватанони гиромӣ муборак бод!
Возможно, это изображение 2 человека, люди стоят и дорога
Возможно, это изображение 3 человека и люди стоят
Возможно, это изображение 5 человек, люди стоят, дерево и на открытом воздухе

Ҷамъбасти Озмуни ҷумҳуриявии "Илм - фурӯғи маърифат"

       Возможно, это изображение 1 человек и в помещении
Возможно, это изображение один или несколько человек, люди стоят и в помещении
Возможно, это изображение один или несколько человек, люди стоят и в помещении
 
     Имрӯз дар Муассисаи давлатии "Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С Айнӣ" ҷамъбасти озмуни ҷумҳуриявии "Илм-фурӯғи маърифат" бо тантана баргузор шуда, ғолибон бо ҷоизаҳои муайяншуда сарфароз гардонида шуданд.
Возможно, это изображение 14 человек, люди стоят и в помещении
Возможно, это изображение 4 человека, люди стоят и в помещении
Возможно, это изображение 7 человек, люди стоят, в помещении и текст «15 000 A - 35 000 S»
       Даври чоруми Озмун рӯзи 21.11.2022 дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон оғоз шуда, дар бахшҳои гуногун дар муассисаҳои илмӣ ва донишгоҳҳои бонуфузи кишвар тӯлӣ 4 рӯз идома намуд.
Возможно, это изображение 12 человек и люди стоят
Возможно, это изображение 5 человек, люди стоят и в помещении
       Бояд зикр намуд, ки озмуни мазкур бо сарпарастии Пешвои миллат, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар партави “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” соли дуюм аст, ки аз рӯйи 7 (ҳафт) номинатсия байни хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ва донишҷӯёни донишгоҳу донишкадаҳо ва бо иловаи номинатсияи ихтироъкорӣ байни олимону муҳаққиқони сину соли гуногун баргузор мешавад.
Возможно, это изображение 4 человека, люди стоят и в помещении
Возможно, это изображение 10 человек, люди стоят и в помещении
      Тибқи Низомномаи озмун ба ҳар як номинатсия 2 ҷойи 3-юм, 2 ҷойи 2-юм ва 1 ҷойи якум пешбинӣ шуда, ба ғолибони ҷойи 3 понздаҳ (15000) ҳазор сомонӣ, ҷойҳои 2 бисту панҷ (25000) ҳазор сомонӣ ва ба ҷойҳои 1 сиву панҷ (35000) ҳазор сомонӣ туҳфаи пулӣ ва ҷому ифтихорномаҳо тақдим карда шуд. Инчунин, ба омӯзгорони хонандагони ғолиб ба маблағи даҳ (10000) ҳазор сомонӣ туҳфаҳои пулӣ тақдим гардид...
Возможно, это изображение 2 человека, люди стоят и в помещении
 

 

 

 

Парчами давлатӣ –муқаддасоти миллӣ

     Нет описания.

       Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади эҳтиром ва қадршиносӣ, инчунин садоқат ба яке аз рамзҳои асосии давлат – Парчами Тоҷикистон, бо фармони худ аз 20-уми ноябри соли 2009 рӯзи 24-уми ноябрро Рӯзи Парчами  давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон доштанд, ки ҳамасола бошукуҳу  шаҳомати хос ҷашн гирифта мешавад.

      Таърих гувоҳ аст, ки Парчам ҳанӯз аз замонҳои хеле қадим рамзи давлатдорӣ, шукӯҳу ифтихор ва нангу номуси миллати тоҷик буд. Аввалин Парчами тоҷикон “Дирафши Ковиён” ном дошт, ки он ҳамчун рамзи ягонагии давлатдории Ориёӣ пазируфта шудааст. Хушбахтона, баъди садсолаҳо бо шарофати ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ миллати тоҷик аз нав соҳиби Парчами миллӣ гардид.

        Парчами давлатӣ тамоми сокинони кишварро ба ифтихор аз давлату давлатдорӣ, таҳкими истиқлолияти миллӣ, ҳифзи дастовардҳои он ва пеш аз ҳама, ваҳдати миллӣ ва саъйу талоши пайваста ба хотири ободию осудагии сарзамини аҷдодӣ раҳнамоӣ мекунад. Бо шунидан ва ба забон овардани вожаҳои Ватан, Парчам, Нишон, Суруди миллӣ, Забони давлатӣ, Президент, марзу буми воҳиди Тоҷикистон касро беихтиёр ҳисси меҳанпарастию ифтихор аз Ватану ватандорӣ фаро мегирад.

       Ба хотири мақому манзалати Парчам дар рукни давлатдорӣ бо ташаббуси Пешвои миллат  30-юми августи соли 2011-ум дар маркази шаҳри Душанбе манораи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар пояи 165 метр парафшон гардид. Баландии худи Парчам 30 метр ва дарозӣ ё паҳноии он 60 метр мебошад. Имрўз дар атрофи он боғи  зебоманзар бунёд шудааст.

        Парчами мо нишонаи бақои миллат, давлат, ваҳдат ва ҳувияти миллӣ ва яке аз беҳтарин василаҳои тарбияи насли наврас дар руҳияи ватандорӣ, ифтихор аз миллати хеш ва ҳифзи арзишҳои волои таърихию фарҳангии халқамон мебошад. Парчами давлатӣ аз зумраи муқаддасотест, ки  фарзандони Ватан бо он қасам ёд мекунанд ва дар назди он бо нишони эҳтиром сар фуруд меоранд.

        Муносибати эҳтиромона ба рамзҳои давлатӣ, аз ҷумла Парчами миллӣ бояд вазифаи муқаддаси ҳар фарди ҷомеа ва қадрдонии онҳо барои ҳар як шаҳрванди кишвар сарчашмаи ифтихор ва арҷгузорӣ ба миллат ва давлату давлатдорӣ бошад. Аз ин рӯ, моро мебояд имрӯз ва ҳама рӯз аз Парчами миллии худ ифтихори комил дошта бошем, бо азму иродаи созанда дар қатори дигар муқаддасоти миллӣ Парчами давлатии худро ҷовидона нигоҳ дорем, эҳтироми онро ҳамчун яке аз рамзҳои давлатдории миллӣ ва истиқлолият ба ҷо орем, мақому манзалат ва нақшу эътибори онро ҳамчун яке аз нишонаҳои давлатдорӣ ба фарзандон ва умуман кулли ҷомеа талқин намоем.

       Иди  Парчамро ба ҳамватанони  азиз табрик гуфта, хоҳони онам, ки Парчами  миллати тоҷик зери ливои нангу номуси миллӣ муваффақу музаффар бошад.

Хоҷаев Ҳикматулло Ҳимматович-

Ҳамоҳангсози кор бо магистрантон,

докторантони PhD ва унвонљӯёни

Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи 

ба номи А. Баҳоваддинови АМИТ