joomla
free templates joomla

Ҳисоботи роҳбарони лоиҳаҳои илмӣ-тадқиқотии муассисаҳои илмии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон шуруъ шуд

       Имрӯз (01.11.2022) Шурои ҳамоҳангсозии корҳои илмӣ-таҳқиқоти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, ҳисоботи солонаи роҳбарони илмии лоиҳаҳои аз ҳисоби буҷети давлатӣ маблағгузоришавандаро оғоз намуд.
Возможно, это изображение 4 человека, люди стоят и в помещении
     Дар назар аст, ки ҳисоботҳои мазкур тӯли як моҳ давом карда, дар он тамоми лоиҳаҳои илмӣ-тадқиқотии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо навбат мавриди таҳлилу баррасӣ қарор дода шаванд.
Возможно, это изображение 3 человека и в помещении

МДИ “МАРКАЗИ ОМӮЗИШИ ПИРЯХҲОИ АМИТ” ДАР ҲАМКОРӢ БО МАГАТЭ ТАРЗҲОИ НАВИ ТАҲҚИҚОТ ВА ОМӮЗИШИ ПИРЯХҲОРО РОҲАНДОЗӢ МЕНАМОЯД

      Санаи 28-уми октябри соли 2022 дар Муассисаи илмии “Маркази омӯзиши пиряхҳои АМИТ” мулоқот бо сардори бахши шуъбаи Аврупо оид ба ҳамкориҳои техникии МАГАТЭ  Сандра Мария Стейскал бо мақсади ба роҳ мондани ҳамкорӣ дар бахши омӯзиши изотопии пиряхҳо ва қабати барф баргузор гардид.

   Зимни мулоқот намояндаи МАГАТЭ Сандра Мария Стейскал ва инчунин намояндаи Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Олимҷон Азизов ва кормандони шуъбаи озмоишгоҳи сифати об, изотопҳо ва санитарияи Муассисаи давлатии илмии “Маркази омӯзиши пиряхҳои АМИТ”  иштирок намуданд.

    Дар оғози ҷамъомад директори муассисаи мазкур, профессор Абдулҳамид Қаюмов оиди дастовардҳои марказ дар самти  пеш бурдани таҳқиқоти илмӣ – бунёдӣ сухан ронда, ҳамзамон қайд намуд, ки марказ аз оғози фаъолияти худ то имрӯз беш аз 50 таҳқиқот дар масоили омӯзиши пиряхҳо, мушоҳида ва назорати ҳолати коҳишёбии онҳо ва инчунин муайян намудани таркиби изотопӣ ва гидрологии оби пиряху кӯлҳо ва ҳавзҳои пиряхӣ гузаронда, натиҷаҳои назаррас ба даст овардааст.

      Лозим ба тазаккур аст, ки изотопҳои пайдоишашон табиӣ ҳамчун нишондиҳанда барои муайян намудани ҳолати воқеии пиряхҳо,  рақобатпазирии онҳо вобаста ба раванди тағйирёбии иқлим, мавқеи хоси пиряхҳо дар  захоири оби дарёҳо ва кӯлҳои наздипиряхӣ, инчунин нақши пиряхҳо дар афзоиши обҳои рӯйизаминию зеризаминӣ ва ҳамзамон барои муайян намудани синну соли  дарёҳо истифода бурда мешавад.

     Бояд қайд намуд, ки аллакай бо дастгирии МАГАТЭ дар доираи ҳамкориҳои судманд таҷҳизоти лазерии “Пикаро” дар озмоишгоҳи сифати об, изотопҳо ва санитарияи марказ насб гардид. Дастгоҳи мазкур имконият медиҳад, ки омӯзиши изотопии пиряхҳо ва қабати барф минбаъд бо тарзҳои инноватсионӣ  ба роҳ монда шавад.

      Бо мақсади  боз ҳам беҳтар ба роҳ мондани чунин таҳқиқот ва ташкили озмоишгоҳ президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Фарҳод Раҳимӣ ду ҳуҷраи кориро барои фаъолияти минбаъдаи озмоишгоҳи сифати об, изотопҳо ва санитарияи Муассисаи давлатии илмии “Маркази омӯзиши пиряхҳои АМИТ” ҷудо намуд,  ки ҳадаф аз ин дастгирӣ пеш аз ҳама  ҷонибдории сиёсати пешгирифтаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаи омӯзиш ва ҳифзи пиряхҳо маҳсуб меёбад.

      Бояд қайд кард, ки ба шарофати иқдомҳои созандаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷаноби Олӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба масъалаи истифодаи самараноки захираҳои обӣ ва омӯзиши пиряхҳо имкон фароҳам овард, ки маркази мазкур айни замон бо ташкилоту муассисаҳои байналмилалӣ ва шарикони рушд робитаҳои ҳамкориҳои судмандро ба роҳ монда, дар самти рушд ва тақвияти илми пиряхшиносӣ дар ҷумҳурӣ фаъолияти назаррасро густариш диҳад.

      Бо мақсади ташкил намудани озмоишгоҳи таҳқиқи пиряхҳо, қабати барф ва насб намудани дастгоҳи таҳлилии “Пикаро” дар муассиса кормандони шуъбаи озмоишгоҳи сифати об, изотопҳо ва санитарияи марказ дар муддати як моҳ тибқи барномаи Fellowship, аз санаи 22.08.2022 то санаи 20.09.2022, бо дастгирии молиявии МАГАТЭ дар Донишгоҳи Инсбрук (Институти геология) дар Австрия, таҳти роҳбарии доктор Юрий Дублянский ҷиҳати азхуд кардани тарзҳои таҳқиқоти изотопии пиряхҳо таҷриба омӯхтанд.

        Дар рафти таҷрибаомӯзӣ кормандони марказ оиди намунаи амалии ях ва об ҷиҳати муайян кардани таркиби минбаъдаи изотопии онҳо, машғулият дар озмоишгоҳи (лабораторияи) гузаронидани изотопи анализатории “Пикаро” ва инчунин оид ба ҷузъҳои насбкунии таҷҳизоти таҳлилии “PICARRO” маълумоти пурра ба даст оварданд, ки натиҷаи таҷрибаомӯзӣ минбаъд имкон фароҳам меорад, ки таҳқиқоти изотопии пиряхҳо ва қабати барф бо дастгоҳи номбурда ба роҳ монда шавад.

      Бояд гуфт, ки чунин озмоишгоҳ дар сатҳи ҷаҳонӣ ниҳоят кам буда, ба роҳ мондани он дар марказ  як навъ навоварӣ ва ҳамзамон боиси пешрафти илми глятсиология ва инчунин тарзҳои нави ба роҳ мондани таҳқиқоти пиряхҳо ба шумор меравад.

 https://cryosphere.tj/2022/10/28/mdi-markazi-omuzishi-piryahhoi-amit-dar-hamkori-bo-magate-tarzhoi-navi-tahqiqot-va-omuzishi-piryahhoro-rohandozi-menamoyad/

 

 

 

Семинари илмӣ-методологӣ

       Возможно, это изображение 4 человека и люди стоят
       Тибқи ҷадвали тасдиқгардида, имрӯз (26.10.2022) дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон семинали илмӣ-методологӣ дар мавзуи "Проблемаи гармшавии иқлим ва истифодаи усулҳои инноватсионӣ дар омӯзиши пиряхҳои Тоҷикистон" (дар ҳошияи даҳсолаи амал "Об барои рушди устувор") баргузор гардид.
Возможно, это изображение 4 человека и люди стоят
        Семинарро чун анъана мудири шуъбаи фалсафаи Раёсати АМИТ, профессор Ғ. Мирзоев оғоз бахшида, директори муассисаи давлатии илмии "Маркази омӯзиши пиряхҳо"-и АМИТ, профессор А. Қаюмов идома бахшиданд.
Возможно, это изображение 2 человека, люди сидят, люди стоят и в помещении
           Дар сеимнар масъалаи муносибати экологии замони муосир ва таъсири обшавии пиряхҳо ба ин раванд мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.
Возможно, это изображение 3 человека, люди сидят, люди стоят и в помещении

НАҚШИ КОНСТИТУТСИЯИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР РУШДИ ТАҲҚИҚОТҲОИ ИЛМӢ ДАР ТОҶИКИСТОН

       Возможно, это изображение текст
           Бояд қайд намуд, ки Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сарқонун— 6 ноябри соли 1994 дар ҶумҳурииТоҷикистон қабул карда шудааст ва дар моддаи 1-уми Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин омадааст:
«Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона мебошад. Тоҷикистон давлати иҷтимоӣ буда, барои ҳар як инсон шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодонаро фароҳам меорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Тоҷикистон ҳаммаъноянд».
Дар муддати беш аз 30 соли Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Конститутсияи Љумњурии Тољикистон дар чунин мӯҳлатҳо тағйиру иловагиҳо ворид карда шудаанд: 26 сентябри соли 1999, 22 июни соли 2003 ва 22 майи соли 2016, ки бо тариқи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардидаанд.
Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз чунин бобҳо иборат мебошад:
Боби 1. Асосҳои сохтори конститутсионӣ (моддаҳои 1-13)
Боби 2. Ҳуқуқ, озодӣ,вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд (моддаҳои 14-47)
Боби 3. Маҷлиси олӣ (моддаҳои 48-63)
Боби 4. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаҳои 64-72)
Боби 5. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаҳои 73-75)
Боби 6. Ҳокимияти маҳаллӣ (моддаҳои 76-80)
Боби 7. Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (моддаҳои 81-83)
Боби 8. Суд (моддаҳои 84-92)
Боби 9. Прокуратура (моддаҳои 93-97)
Боби 10. Тартиби тағйири конститутсия (моддаҳои 98-100).
    Зарур ба ёдоварист, ки Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои самаранок пеш бурдани корҳои таҳқиқотӣ ба олимон тоҷик имкониятҳои васеъро фароҳам овардааст. Дар ин ҷо месазад чанде аз комёбиҳои илмии Маркази рушди инноватсионии илм ва техналогияҳои нави Академияи миллии илмҳои Тоҷикистонро, ки аз нишондодҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бармеоянд, ёдовар гардид.
Маркази рушди инноватсионии илм ва технологияҳои нави АМИТ бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 августи соли 2011, №394 ва қарори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон аз 26 декабри соли 2011, №140 таъсис дода шудааст.
Самтҳои асосии фаъолияти Марказ:
 гузаронидан ва ҳамоҳанг сохтани тадқиқотҳои илмӣ оид ба самтҳои афзалиятноки бунёдӣ ва амалии илм ҳамчун заминаи рушди фаъолиятҳои инноватсионӣ;
 таҳия ва амалисозии лоиҳаҳои инноватсионӣ, ки барои рушди иқтисодии мамлакат аҳамияти муҳим доранд;
 ҳавасмандгардонии фаъолиятҳои илмию техникӣ ва инноватсионӣ;
 дастгирӣ ва танзими пешниҳодҳо дар соҳаи истифодаи манбаъҳои ғайрианъанавӣ ва барқароршавандаи энергия, таҳияи лоиҳаҳои инноватсионӣ;
 иштирок дар ташкил намудани истеҳсоли маҳсулоти мансуб ба соҳаи энергетикаи алтернативӣ;
 густариш додани донишҳо оид ба дастовардҳои илмию техникӣ, коркарди маҳсулот ва ҳалли масъалаҳои техникӣ дар соҳаи инноватсия;
 таъсиси базаи лоиҳаҳо, дастгирии машваратӣ, тайёр намудан ва амалисозии лоиҳаҳои афзалиятноки инноватсионӣ дар бахши истифодабарии самараноки энергия;
 амалисозии лоиҳаҳои биоэнергетикии санҷишӣ (пилотӣ);
 мустаҳкам намудани алоқаи илм бо истеҳсолот баҳри амалисозии лоиҳаҳои инноватсионӣ ва тиҷоратикунонии натиҷаҳои илм.
Дар панҷ соли охир (солҳои 2017-2021) олимону мутахассисони Марказ дар асоси мубрамиятҳое, ки аз Конститутсия Ҷумҳурии Тоҷикистон пеш меоянд, чунин натиҷаҳои арзишманди илмию истеҳсолиро ба даст омадаанд:
1. Захираҳои барқароршавандаи энергия дар Тоҷикистон тадқиқ карда шуданд. Нерӯи дохилӣ, техникӣ ва иқтисодии ин намудҳои энергия арзёбӣ шуданд.
2. Имконияти истифодаи амалии манбаъҳои барқароршавандаи энергия дар Тоҷикистон мавриди баррасӣ шуда, сабабҳои асосии ба рушд ва истифодаи васеи манбаъҳои барқароршавандаи энергияи монеъшаванда ва чораҳои бартараф намудани онҳо нишон дода шуданд.
3. Дар ноҳияи Ваҳдат дастгоҳи биогазӣ бо метантенки филизии зарфияташ 10 м3 сохта ва мавриди истифода қарор дода шуд, ки дар он дар як шабонарӯз ба миқдори 2-3 м3 биогаз ҳосил карда мешавад.
4. Усулҳои ҷудо кардани метан аз биогаз ба мақсади истифодаи он ба сифати манбаи энергия барои воситаҳои нақлиёт ва табдил додани он ба энергияи электрикӣ нишон дода шуд.
5. Олимони Марказ дар ҳамкорӣ бо олимон ва мутахассисони Институти ботаника, физиология ва генетикаи растании АМИТ марҳиллаи парваришу ба даст овардани ҳосили баланди зироати топинамбурро дар водиҳои Ҳисору Рашт дар баландиҳои 800; 1200; 2000 ва 2700м аз сатҳи баҳр омӯхта баромаданд.
6. Дар сурати обёрӣ намудани ин зироат ҳосили баланди биомасса (78 т/га) ва лӯндаҳои он (31 т/га) ба даст оварда шуд. Дар заминҳои лалмӣ ҳосили биомассаи топинамбур ба 40 т/га ва лӯндаҳояш ба 16 т/га расид. Аз топинамбур тарзи соддакардашудаи ҳосил намудани этанол ба роҳ монда шуд, ки он боиси ба тезӣ турушавии маҳсулот ва зиёд гаштани истеҳсоли спирт гардид. Дар асоси спирти ҳосилшуда, биосӯзишвории биологӣ ба даст оварда шуд ва барои муҳаррикҳои дарунсӯз тавсия гашт.
7. Дар ҳамкорӣ бо олимони Покистон дастгоҳ барои мониторинги параметрҳои модули фотоэлектрикӣ ва муҳити зист сохта шуд. Якҷоя бо олимони Институти физикаю техникаи ба номи С.У.Умарови АИ ҶТ, Муассисаи давлатии илмӣ-таҳқиқотӣ ва таҷрибавӣ – истеҳсолии АИ ҶТ дастгоҳи офтобии дуконтураи обгармкунанда бо коллектори ҳамвор дар асоси алюминийи аввалияи Корхонаи алюминийи Тоҷикистон сохта шуд.
8. Модели амалкунандаи хонаи офтобӣ бо системаи алоҳидаи таъмини барқ, оби гарм ва гарм кардани хона коркард карда шуд.
9. Пойгоҳи электрикии офтобӣ сохта шуда, мавриди озмоиш қарор дода шуд, ки он барои истифода дар осоишгоҳҳо, каттедҷҳо, хонаҳои берунишаҳрӣ ҳамчун манбаи таъминкунандаи қувваи барқ хизмат карда метавонад. Дар ҳамкорӣ бо олимони Институти технологияҳо ва илмҳои амалии Покистон дастгоҳи гибридии офтобии навъи «модул-коллектори фотоволтӣ» сохта, аз озмоиш гузаронида шуд, ки он барои ба энергияи электрикӣ табдил додани энергияи офтоб ва гарм кардани об дар истеҳсолот тавсия карда шудааст.
10. Самаранокии табдилдиҳии энергияи офтоб ба энергияи ҳароратӣ ва электрикӣ мувофиқан ба 15% ва 8% баробар аст. Ҳарорати миёнаи гармкунии об дар фасли баҳор 420С-ро ташкил медиҳад.
Ҳамин тавр бояд қайд намуд, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯзҳо дар амалӣ намудани барномаҳои илмӣ ва рушди минбаъдаи иқтисодиёти кишварамон нақш ва манзалити махсусро соҳиб буда, барои гулгулшукуфии малакати биҳиштосоямон мусоидат менамояд.
Қурбоналӣ ПАРТОЕВ- сарходими илмии Маркази
рушди инноватсионии илм ва технологияҳои нави АМИТ,
доктори илмҳои кишоварзӣ

 

 

 

ТУНДГАРОИИ ДИНӢ ВА ПАҲНШАВИИ ОН ДАР ШАРОИТИ ТАҒЙИРПАЗИРИИ ҶОМЕА (ТАҶРИБАИ ТОҶИКИСТОН)

      Дар моҳи   октябри   соли  2022  дар  Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи   миллии илмҳои Тоҷикистон    китоби корманди  институт Хоҷаев Ҳикматулло Ҳимматович таҳти унвони “Тундгароии динӣ ва паҳншавии он дар шароити тағйирпазирии ҷомеа (таҷрибаи Тоҷикистон)”  ба нашр расид. Монографияи мазкур ба  истиқболи ҷашни   30-солагии Иҷлосияи XVI-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудааст.

Нет описания.

        Дар таҳқиқоти  мазкур хусусиятҳои муҳимми тундгароии динӣ таҳлилу баррасӣ гардида, сабабҳои паҳншавии он дар шароити тағйирпазирии ҷомеа муайян карда шудаанд. Дар ин замина зуҳури тундгароии динӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва таъсири он ба муҳити ҷавонон низ таҳқиқ гардидаанд. Инчунин  ташаккули маданияти ҳуқуқӣ-сиёсии ҷавонони Тоҷикистон дар давраи ҷаҳонишавӣ,масоили паҳншавии идеяҳои тундгароии динӣ ва ифротгароӣ тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон,муқовимат бо тунгароии динӣ ва роҳу воситаҳои безарар гардонидани он таҳлилу баррасӣ шудаанд.
      Китоби зикргардида  барои истифода дар кори мақомоти қудратӣ,мактабҳои олӣ ва доираи васеъи хонандагон пешбинӣ шудааст.