joomla
free templates joomla

Сессияи илмӣ бахшида ба 100 – солагии зодрӯзи узви вобастаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Носирҷон Маъсумӣ

      15 – уми декабри соли 2015 дар толори маҷлисгоҳи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Сессияи илмӣ бахшида ба 100 – солагии зодрӯзи узви вобастаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, суханшинос ва донишманди фарзонаи тоҷик Носирҷон Маъсумӣ дар мавзӯи “Носирҷон Маъсумӣ ва саҳми ӯ дар рушду такомули филологияи тоҷик” баргузор гардид

      Ҷамъомадро ба ин муносибат ноиби президенти АИ ҶТ, академик Кароматулло Олимов ифтитоҳ бахшид. Сипас номбурда дар мавзӯи “Носирҷон Маъсумӣ муҳаққиқи проблемаи ташаккули ҷаҳонбинии нав дар адабиёти тоҷики давраи шӯравӣ”, доктори илмҳои филология Сахидод Раҳматуллозода дар мавзӯи “Зиндагинома ва фаъолияти илмӣ-омӯзгорӣ ва ҷамоатчигии Носирҷон Маъсумӣ”, академик Хуршеда Отахонова дар мавзӯи “Саҳми устод Носирҷон Маъсумӣ дар таъсиси бойгонии адибон ва матншиносии адабиёти муосири тоҷик”, профессор Ғаффор Ҷӯраев дар мавзӯи “Носирҷон Маъсумӣ ва мактаби услубшиносии тоҷик”, номзади илмҳои филология Дилшод Раҳимов дар мавзӯи “Носирҷон Маъсумӣ муаллифи аввалин китоби дарсӣ оид ба фолклор” ва “Симои Носирҷон Маъсумӣ аз нигоҳи ҳамкасбон, шогирдон ва пайвандон” – А. Сайфуллоев, Ҷ. Азизқулов, В. Самад, М. Маҳмудов, У. Куҳзод, А. Бобоҷон ва дигарон дар мавзӯи “Носирҷон Маъсумӣ ва саҳми ӯ дар рушду такомули филологияи тоҷик” маъруза намуданд.

      Носирҷон Маъсумӣ аз зумраи он донишмандоне мебошад, ки дар инкишофи илму адаб ва филологияи тоҷик саҳми бузург гузоштааст. Соҳаҳои фаъолияти ӯ гуногун буда, ҳамчун омӯзгор, шоир, мунаққиди адабию адабиётшинос, забоншинос, фолклоршинос, луғатшинос, инчунин ташкилотчии моҳири корҳои илмию адабӣ ва ҷамъиятӣ шинохта шуда аст.

     Носирҷон Маъсумӣ 2 – уми майи соли 1915 дар деҳаи Қаротоғи водии Ҳисор таваллуд шудааст. Фаъолияти меҳнатии ин олими шинохта баъди хатми курси дусолаи муаллимии шаҳри Самарқанд (соли 1930) оғоз гардида аст. Ӯ аз синни 15 – солагиаш ҳамчун муаллими Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент ба фаъолият шуруъ намуда, то соли 1936 идома додааст. Сипас, факултети забон ва адабиёти Донишгоҳи педагогии Душанберо соли 1940 хатм кардааст. Дар ҳамин Донишгоҳ солҳои зиёде ба сифати муаллим, мудири кафедраи забони точикӣ, мудири кафедраи адабиёти тоҷик, ноиби ректори Донишгоҳ оид ба илм кор кардааст. Дар мактаби партиявии назди Кумитаи марказии Партияи Коммунистии Тоҷикистон низ аз адабиёти тоҷик дарс гуфтааст.

      Носирҷон Маъсумӣ соли 1954 дар мавзӯи “Забон ва услуби повести “Марги судхӯр” – и Садриддин Айнӣ” рисолаи илмӣ дифоъ намуда, соҳиби унвони номзади илм гардидааст. Ӯ аз соли 1959 то соли 1971 директори Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии Академияи фанҳо ва аз соли 1971 то охири умраш (соли 1974) академик – котиби Шуъбаи илмҳои ҷамъиятии Академияи фанҳои Тоҷикистон фаъолият намуда, дар рушду нумӯи илмҳои ҷамъиятӣ, махсусан илмҳои филологӣ, хизматҳои шоиста кардааст. Носирҷон Маъсумӣ узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1966) буд. Се дафъа (даъватҳои 6, 7 ва 8) вакили шӯрои Олии Тоҷикистон интихоб гардидааст.

      Фаъолияти адабии Носирҷон Маъсумӣ бо эҷоди шеър шуруъ шудааст. Шеърҳо ва достонҳои ӯ ҳанӯз дар нимаи дуввуми солҳои сиюми қарни гузашта ба табъ расида, ба оммаи хонандагон ва аҳли илму адаб маълум гардидаанд.

     Носирҷон Маъсумии шоир тадриҷан ба таҳқиқи илмии забон, адабиёт, фолклор танқиди адабӣ камар мебандад ва бо силсилаи мақолаҳояш оид ба забоншиносӣ ва китобҳояш “Очеркҳо оид ба инкишофи забони адабии точик” (1959), “Забон ва услуби Аҳмади Дониш” (1976) ба як соҳаи басо муҳими филологияи тоҷик услубшиносӣ асос гузоштааст. Китоби ӯ “Фолклори тоҷик” (1952) аввалин китоби дарсии ин соҳа барои мактабҳои олӣ мебошад.

    Носирҷон Маъсумӣ таҳлилу таҳқиқи ҳаёт ва эҷодиёти Садриддин Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода, Ҳабиб Юсуфӣ, Муҳаммадҷон Раҳимӣ ва дигар шоирону нависандагон, масъалаҳои муҳими эҷодиёти бадеиро инкишоф дода, мавқеъ ва мақоми ин адибонро муайян намудааст. Дар бораи эҷодиёти шоирон Тилло Пулодӣ, Файзулло Ансорӣ, Ғаффор Мирзо низ мақолаҳо навишта, изҳори ақида кардааст. Ӯ аз муаллифони “Очерки таърихи адабиёти советии тоҷик” мебошад, ки он дар соли 1957 нашр шудааст.

    Дар эҷодиёти Носирҷон Маъсумӣ таҳқиқи мероси адабии намояндагони адабиёти асрҳои гузашта, хусусан, классикҳои адабиётамон мавқеи намоён дорад. Дар асарҳои ӯ “Адабиёти тоҷик дар асри XVIII ва нимаи аввали асри XIX” (1962), “Tyғpaл ва муҳити адабии ӯ” (1964), “Забон ва услуби Аҳмади Дониш” (1976) муҳимтарин хусусиятҳо ва равияҳои асосии адабиёти асрҳои XVIII ва XIX, ҷараёни зиндагӣ ва эҷодиёти адибони ин давраҳо ба риштаи таҳқиқ кашида шудааст.

      Носирҷон Маъсумӣ, ки барҷастатарин устоди омӯзгорон ба шумор мерафт, дар таълифи китобҳои дарсӣ барои мактабу донишгоҳҳо, дастурҳои методӣ хизмати зиёде кардааст. Вай муаллифи китобҳои “Нишондодҳои методӣ ва супоришҳо аз забони модарӣ” (1949), “Фолклори тоҷик” (1952), яке аз муаллифони китобҳои дарсии “Забони адабии ҳозираи тоҷик” (1973), “Адабиёти советии тоҷик” (Барои синфи 10, бо ҳамқаламии X. Мирзозода ва Ю. Бобоев), “Ҷаҳонбинӣ ва маҳорат (2005) мебошад, ки борҳо рӯи чопро дидааст. Яке аз беҳтарин китобҳои асри XX “Фарҳанги забони тоҷикӣ” (иборат аз ду ҷилд) бо роҳбарӣ ва иштироки фаъолонаи Носирҷон Маъсумӣ ба табъ расидааст. Вай ҳамчунин мураттиб ва муҳаррири бисёр китобҳои ашъори шоирони тоҷик намунаҳои эҷодиёти лафзии мардум, маҷмуаҳои мақолаҳои адабиётшиносӣ ва нақди адабӣ низ мебошад.

      Симои Носирҷон Маъсумӣ дар дилу дидаи мардум ҳамчун шахси фозилу донишманд, адиб ва муҳаққиқи барҷаста якумр боқӣ мемонад.

 

 

 

Пешвои миллат ифтихори мост

      9-уми декабри соли 2015 дар саҳифаи таърихи миллати тоҷик  боз як саҳифаи дигаре зам шуд. Иҷлосияи навбатии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат»-ро қабул намуд.

      Лозим ба тазаккур аст, ки қабули қонуни мазкур арҷ гузоштан ба шахсияти таърихӣ ва хизматҳои бузургаш дар назди халқу меҳан мебошад. Дар робита ба ин масъала ҳайати кормандони Раёсати Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон қабули қонуни фавқро баҳри рушду инкишофи минбаъдаи давлатдории миллӣ,  сарҷамъии миллат, ҳифзи арзишҳои  истиқлолияти давлатӣ, тамомияти арзӣ,  дахлнопазирии кишвар ва таъмини шароити зиндагии арзанда, инкишофи озодона  ва рӯзгори пурнишоти миллати куҳанбунёду  тамадунофари  фарҳангсолори тоҷик  амри воқеӣ ва иқдоми басо наҷиб маҳсуб менамоянд.

     Бояд қайд кард, ки маҳз сиёсати хирадмандона ва талошу заҳматҳои пайвастаи   Ҷаноби Олӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон буд, ки хавфи аз байн рафтани  Академияи илмҳоро дар солҳои  баъд аз ҷанги таҳмилӣ нигоҳ дорад. Бо мақсади  рушду инкишофи илми тоҷик мунтазам аз ҷониби Роҳбари давлат ғамхориҳои   зиёд зоҳир  гардида,  тамоми кӯшишу ғайрат  ва ҳидояти  ин абармарди миллат  ба иҷрои ҳадафҳои стратегии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон- баровардан аз бунбасти коммуникатсионӣ, расидан ба  истиқлолияти энергетикӣ ва таъмини амнияти озуқаворӣ,  ҳамзамон рушди илмҳои бунёдӣ  дар амал тадбиқ гардида истодааст.  Имрӯз  тамоми шароит барои  рушди илм ва робитаи илм бо истеҳсолот, ғамхорӣ дар ҳаққи олимони ҷавон ва корҳои зиёде дар ин самт  гувоҳи  гуфтаҳои болост. Беҳуда нест, ки  мардуми мо  сарвари худро Президенти  мардумӣ ном наниҳоданд. Чунки ӯ худ аз байни халқ баромада ба дарду ғами халқ шарик аст.

     Дар ҳар давру замон барои рушду пешрафти ҳар миллат фарзандони барӯманду фарзонааш нақши мондагоре аз хеш боқӣ мегузоранд. Эмомалӣ Раҳмон чун шахсияти барҷаста вақте ба майдони сиёсат ворид шуд, ки миллати тоҷик парешон ва кишвар дар вартаи ҳалокат қарор дошт.  Паёми  нахустини  мавсуф аз Иҷлосияи тақдирсози XVI Шӯрои Олии Тоҷикистон, ки 19уми ноябри соли 1992 дар Қасри Арбоби шаҳри бостонии Хуҷанд барпо гардида буд, сарҷамъсозии миллат ва берун овардани Тоҷикистон аз ҷанги шаҳрвандӣ буд.

      Мардуми кишварамон  суханони таърихии Эмомалӣ Раҳмонро, ки гуфта буд: «То вақте ки як фарди миллат дур аз Ватан ва дар ғурбат қарор дорад, ман худро орому хотирҷамъ намеҳисобам» хуб дар хотир доранд.

     Солҳои 1993-1996 муҳоҷирони иҷборӣ, ки бар асари муноқишаҳо Афғонистону кишварҳои пасошӯравӣ ба cap мебурданд, пурра ба марзу буми  аҷдодӣ  баргаштанд  ва шахсан бо кӯмаки бевоситаи  Роҳбари давлат бо мақсади обод гардонидани  хисороти ҷанги шаҳрвандӣ маблағҳои  зиёде  ҷудо намуданд.

    Билохира  27 июни соли 1997  имзои Созишномаи  Сулҳи тоҷикон дар шаҳри Маскав ба вуқуъ пайваст. Ин натиҷаи заҳматҳои шабонарӯзии Эмомалӣ Раҳмон буд. Роҳбарияти мухолифини тоҷик ба хотири қатъи оташи  ҷанги бародаркуш бо ҳукумат пайваст, барои барқарории харобаҳои ҷанг ва рушду иқтисоди миллат гомҳои боварибахшу устувор гузошта шуд.|

      Бояд хотиррасон кард, ки Тоҷикистон бо ҷанги шаҳрвандӣ рӯ ба рӯ шуда аз империяи бузурги собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ мероси ночизе гирифт, ҷанг беш аз сад миллион долларро ташкил дод, бештар аз 120 ҳазор одамон ҷонҳои ширини хешро аз даст дода, иқтисод ва буҷети мамлакат ба сифр баробар шуда буд. Эмомалӣ Раҳмон тавассути сиёсати сулҳофару созанда ва дарҳои кушод таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳониро ба Тоҷикистон ҷалб сохт. Эълони Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси кишвари демократӣ, дунявӣ ва ягона имкон дод, ки сиёсати дохилию берунии мамлакатро таҳти раҳнамоии Эмомалӣ Раҳмон аксар кишварҳои абарқудрату нерӯманд лаббайк гӯянд.

    Дар баробари муваффақиятҳои бадастомада мушкилотҳои мавҷуда низ сол то сол аз байн рафта, сокинони Тоҷикистон дар атрофи Президенти интихобкардаи хеш Эмомалӣ Раҳмон боз ҳам муттаҳидтар гашта, барои шукуфоии Тоҷикистони соҳибистиқлол фидокоронаю аз сидқи дил заҳмат мекашанд. Хуб медонанд, ки Эмомалӣ  Раҳмон чун шахсияти барҷастаю эътирофшудаи сиёсии ҷаҳонӣ баъди пирӯзӣ дар интихоботи навбатии президентии соли 2013, ҳангоми савгандёдкунӣ, бори дигар иброз дошт, ки ӯ барои шукуфоию сарсабзии Ватани соҳибистиқлоламон ҷоннисорӣ хоҳад кард. Бале, ӯ яке аз фарзандони сарсупурда, шуҷоу далер ва Қаҳрамони Тоҷикистони соҳибистиқлол аст. Миллати мо барҳақ бо Эмомалӣ Раҳмон, ки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сарвари давлат аст, ифтихор мекунад.

     Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чун мунодии сулҳу ваҳдат ва бунёдкорӣ, халқу миллат ва ватанашро чун фарзандонаш аз дилу ҷон дӯст медорад. Баҳри беҳбудии некӯаҳволии халқ ва ободии Ватани азизаш ҷонашро фидо мекунад. Ҳамеша дастгири бечорагону бенавоён, камбизоатону ятимон ва дармондагон мебошад. Аз ин ҷост, ки ӯро халқ дӯст медорад ва чун Роҳбари давлат эътироф мекунад.

    Ҳамин дӯстдории ӯст, ки халқ ӯро дар рӯзи интихоботи навбатӣ аз сари нав сарвари худ пазируфтанд. Дар ҳақиқат, ӯ ба ин вазифаи олӣ арзанда аст. Ин дӯстдорӣ бесабаб нест. Зеро сулҳу ваҳдати ҳамешагӣ, пояндагии миллат, истиқлоли Ватани азизамон ва ин пешрафту ободиҳо ҳама ба номи азизи вай сахт марбут аст.

      Тӯли зиёда аз бисту  чор соли истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сарвари давлат будани мавсуф кишварамон рушд ёфта, симояшро ба куллӣ дигар намуд. Аз бунбасти коммуникатсионӣ раҳоӣ ёфтем. Садҳо корхонаю муассисаҳои истеҳсолӣ бунёд гардиданд. Пулу нақбҳо ва роҳҳои ҳамвор чор тарафи ватанамонро ба ҳам пайвастанд. Рӯзгори мардум рӯ ба беҳбудӣ овард, ки ин ҳама шаҳодати соҳибназарӣ, ақли гиро ва заковати худододаи ӯст.                                   

                                      Барҳақ ӯ  Исмоили Сонӣ шуда,

                                      Фахри ҳар  як тоҷикистонӣ  шуда ,

                                      Некаъмол аст,  садри  бебаҳост,

                                      Як назар! Дар чеҳрааш  Нури  Худост!

                                   

                           Аъзоёни Ташкилоти ибтидоии

    ҳизбии «Илмпешагон»- и ҲХДТ дар АИ ҶТ

 

 

 

САРБАНДИ КӮЛИ САРЕЗ БА ЗАМИНҶУНБИИ РУХДОДА УСТУВОРИИ ХУДРО НИГОҲ ДОШТ

     Кӯли Сарез соли 1911 дар натиҷаи заминҷунбии магнитудааш М=7,4 ҳангоми фурӯ рафтани қитъаи зиёди нишебии соҳили рости дарёи Мурғоб дар ҷои деҳаи пештараи Усой пайдо шудааст. Дар масофаи 4 км аз сарбанди бавуҷудомада 2,2 километри мукааб об ҷамъ гардид ва соли 1914 деҳаи Сарез зери об монд. Номи кӯл аз номи деҳаи Сарез гирифта шудааст. Аз рӯи гуфти шоҳидон заминларза дар ин мавзеъ тӯли як ҳафта идома ёфтааст.

 Дар давоми мавҷудияти кӯли Сарез беш аз 100 сол аст, ки масъалаи бехатарии сарбанди кӯли Сарез ва эҳтимолияти рахна шудани он дар маркази диққати муҳаққиқон қарор дорад. Аксари коршиносон дар он ақидаанд, ки сарбанди Усой устувор аст ва канда шудани сарбанди кӯли Сарез аз эҳтимол дур аст.

     Дар давоми солҳои 2000-2007 бо дастгирии молиявии Швейтсария, хазинаи Оғохон ва Бонки Ҷаҳонӣ лоиҳаи байналмилалӣ оид ба насб намудани системаи назоратӣ ва огоҳонии пешакӣ дар сарбанди Усой ва дар водии Бартанг вобаста ба эҳтимолияти ҳамагуна оқибатҳои хатарноки кӯли Сарез амалӣ карда шудааст. Системаи мазкур аз соли 2007 инҷониб зери назорати Раёсати «Усой»-и Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи гражданӣ мебошад ва дар сарбанд навбатдории шабонарӯзӣ ташкил карда шудааст, ки назорати ҳолати сарбанди кӯли Сарезро ба ӯҳда дорад. Маълумот аз ин система ба воситаи моҳвора ба Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ирсол карда мешавад.

      Нишондиҳандаи асосии сарбанди Усой ченаки ҷараёни об аз кӯл аз ҳисоби полоиши он ба воситаи қисми болоии сарбанд ба ҳисоб меравад. Ҳаҷми беруншавии об аз кӯл дар зимистон ва тобистон фарқ мекунад. Дар давраи тобистон аз ҳисоби обшавии пиряхҳо воридшавии об ба кӯл нисбат ба давраи зимистон 2 баробар зиёд аст. Ченкунии маҷрои оби кӯл ба таври шабонарӯзӣ дар пойгоҳи таҷҳизонидашудаи махсуси гидрологӣ, ки дар масофаи 1 км поён аз сарбанд ва дар деҳаи Барчадив (18 км дуртар аз сарбанд) ҷойгир шудаанд, гузаронида мешавад. Сатҳи оби кӯл ба таври автоматӣ низ чен карда мешавад.

     7 декабри соли 2015 соати 12:50 (бо вақти маҳаллӣ) заминларзаи магнитудааш M = 7.2, рух дод, ки ба заминларзаи соли 1911 шабоҳат дошт. Аз рӯи маълумотҳои Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар натиҷаи афтидани санги дар соҳили кӯли Сарез ба амал омада, сатҳи оби кӯл 40-50 см баланд шуд ва маҷрои беруншавии об аз кӯл зиёд гардид. Ҳодисаи мазкур аз он гувоҳӣ медиҳад, ки худи сарбанди кӯли Сарез ҷараёни обро идора мекунад ва дар натиҷаи заминларзаи рухдода сахтшавии иловагии сарбанд ба амал наомадааст, ки боиси паст шудани полоиши об ва баланд шудани сатҳи об гардад.

   Тибқи маълумотҳои Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон алҳол тамоили пастшавии сатҳи оби кӯли Сарез ва камшавии ҷараёни об аз кӯл ба мушоҳида мерасад ва ин раванд аз он шаҳодат медиҳад, ки сарбанди Усой дар ҳолати устувор қарор дорад.

    Ҳамин тариқ, заминларзае, ки 7 декабри соли 2015 рух дод ба сарбанди кӯли Сарез ва реҷаи полоиши об аз кӯл таъсир нарасонидааст. Сарбанди Усой дар ҳолати устувор қарор дорад ва хатари рахна шудани кӯли Сарез вуҷуд надорад.

 

 

 

ҶАЛАСАИ ҲИЗБӢ ДАР АИ ҶТ

    Дар толори маҷлисгоҳи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида ба қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу вахдати миллӣ - Пешвои миллат” маҷлиси ҳизбӣ доир гардид.

  Маҷлисро ба ин муносибат президенти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, академик Фарҳод Раҳимӣ, ҳамзамон Раиси ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Илмпешагон” – и ҲХДТ дар АИ ҶТ ҳусни оғоз бахшида, хизматҳои шоёни Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмонро ҳамчун Пешвои миллат дар роҳи душвори бунёди давлатдории миллӣ, таъмини зиндагии осоишта, эҳё намудани пояи давлатдории миллӣ, аз парокандашави наҷот додани миллат ва аз оташи ҷанги шаҳрвандӣ берун овардани ватани маҳбубамон сухан ронд.

     Бахшида ба 21 – умин солгарди таъсисёбии ҲХДТ раиси ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Илмпешагон” – и ҲХДТ дар АИ ҶТ академик Фарҳод Раҳимӣ ба 21 нафар кормандони Раёсати Академия шаҳодатномаҳои ҳизбиро супорид.

     Ҳамин тариқ, иштирокчиёни ҷамъомад қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу вахдати миллӣ - Пешвои миллат” – ро якдилона ҷонибдорӣ намуданд.

      Дар анҷом ба аъзоёни ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Илмпешагон” – и ҲХДТ дар АИ ҶТ дастур дода шуд, ки корҳои тарғиботӣ ва ташвиқотиро дар байни ҷомеа вусъат бахшанд.

 

    

Сессияи илмии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида ба 80 – солагии зодрӯзи академик Хуршед Ҳилолович Каримов

      10 – уми декабри соли 2015 дар толори маҷлисгоҳи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Сессияи илмии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида ба 80 – солагии зодрӯзи доктори илмҳои биологӣ, профессор, Арбоби шоистаи илми Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино, академики АИ ҶТ Хуршед Ҳилолович Каримов баргузор гардид.

     Ҷамъомадро ба ин муносибат ноиби президенти АИ ҶТ, академик Муҳиба Яқубова ифтитоҳ бахшид. Сипас узви вобастаи АИ ҶТ Ҳомидҷон Абдуллоев дар мавзӯи “Ҳаёт ва фаъолияти илмию ташкилии академик Хуршед Ҳилолович Каримов” маъруза намуд.

      Хуршед Ҳилолович Каримов чун олими шинохта ва намоёни соҳаи илми биологӣ, роҳбар ва ташкилотчии моҳиру оқил дар тӯли умри пурфайзу бобаракаташон тавонистанд, ки бо хиради воло дар соҳаи илмҳои биологӣ, алалхусус, физиология ва биохимияи растаниҳо корҳои зиёдеро ба анҷом расонанд.

     Хуршед Ҳилолович Каримов 10 – уми декабри соли 1935 дар оилаи зиёӣ таваллуд шудааст. Падари номбурда муаллифи китоби “Алифбо” - Ҳилол Каримов мебошад, ки зиёда аз 50 сол мардуми тоҷик ҳарфу ҳиҷоҳоро аз бар намуда соҳибсавод гаштаанд.

    Хуршед Ҳилолович Каримов соли 1953 баъд аз хатми мактаби миёна ба факултети биология ва хокшиносии Донишгоҳи давлатии шаҳри Москва ба номи М.В. Ломоносов дохил шуда, онро соли 1958 бомувваффақият хатм карда аст. Худи ҳамон сол аз рӯи ихтисоси “Физиологияи растанӣ” ба аспирантура дохил шуда, таҳти роҳбарии олими фитофизиолог ва биохимики варзидаи шӯравӣ, профессор А.А.Прокофев соли 1962 дар мавзӯи “Оромии тобистонаи растаниҳо” рисолаи номзадиро дифоъ намудаанд.

     Хуршед Ҳилолович Каримов соли 1974 дар мавзӯи “Рушду нумӯи зимистона ва оромии тобистонаи растаниҳо дар минтақаҳои хушки Тоҷикистон” рисолаи докториро дифоъ карда, соли 1981 узви вобастаи АИ ҶТ, соли 1985 узви пайвастаи АИ ҶТ интихоб гардида, соли 1989 ба унвони профессор сазовор гардидааст. Академик Хуршед Ҳилолович Каримов солҳои 1987 – 2014 ҳамчун раиси Шӯрои диссертатсионӣ оид ба ихтисоси физиология ва биохимияи растаниҳо фаъолият намуда, дар тарбияи кадрҳои баландихтисоси соҳаи биология саҳми босазо гузоштааст.

   Хуршед Ҳилолович Каримов ҳамчун олими шинохта, на танҳо дар конфронсҳои илмии ҷумҳуриявӣ, умумииттифоқӣ, инчунин, дар чандин симпозиумҳои байналмилалӣ, ки дар давлатҳои Олмон (1977), Австрия (1990 – 1991), Эрон (1994 – 2001), Украина (1995), Қазоқистон (1996), Туркия (2002), Исроил (2002), Россия (2002), Мексика (2003) ва ғайраҳо ширкат варзида, дастовардҳои илми биологияи Тоҷикистонро ба ҷаҳониён муаррифӣ кардааст.

     Заҳматҳои шоёни Хуршед Ҳилолович Каримов аз ҷониби давлат ва Ҳукумати Тоҷикистон бо медалу орденҳо ва ифтихорномаю раҳматномаҳо қадрдонӣ карда шуда аст. Академики шинохта Хуршед Ҳилолович Каримов муаллифи зиёда аз 430 мақолаи илмӣ, 8 монография аст. Таҳти роҳбарии Хуршед Ҳилолович Каримов 12 нафар рисолаҳои илмӣ дифоъ гардидааст.   

     Дар анҷоми ҷамъомад ҳамкорон, дӯстон, ҳамкасбон, шогирдон ва пайвандони шодравон аз рӯзгори ибратомӯзи фидоии роҳи илм, мутахассиси шинохтаи соҳаи физиология ва биохимияи рустаниҳо академик Хуршед Ҳилолович Каримов хотироти худро иброз доштанд.

     Иштирокчиёни ҷамъомад пешниҳод карданд, ки барои абади нигоҳ доштани хотираи академик Хуршед Ҳилолович Каримов утоқи кории ин олим дар Институти ботаника, физиология ва генетикаи растании АИ ҶТ таъсис дода шавад ва ҳамзамон маҷмӯаи дастаҷамъӣ саршор аз хотироти шогирдон, хамкорон ва пайвандону ҳамкасбони устод таҳия ва интишор гардад.