joomla
free templates joomla

РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТ-ҶАШНИ ПУРИФТИХОРИ МИЛЛӢ.

     Андешаҳои доктори илмҳои сиёсӣ, профессор Абдураҳмон Муҳаммад дар ин бора

Ноябрь 16, 2022 09:30
 

      ДУШАНБЕ, 16.11.2022 /АМИТ «Ховар»/. 16 ноябр дар Тоҷикистон  Рӯзи Президент таҷлил карда мешавад. Маҳз дар ҳамин рӯзи соли 1992 дар Иҷлосияи таърихии XVI Шӯрои Олии мамлакат дар шаҳри Хуҷанд муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Сарвари давлат интихоб гардиданд ва дар таърихи миллати тоҷик ва давлатдории тоҷикон марҳилаи муҳиму созанда ва сарнавиштсоз оғоз шуд. Бахшида ба ин сана ба унвонии АМИТ «Ховар» мақолаи ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои сиёсӣ, профессор Абдураҳмон МУҲАММАД ворид гардид, ки пешкаши хонандагон гардонида мешавад.

Мавриди зикр аст, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ–Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар  рушду инкишофи давлатдории навини тоҷикон,  таҳкими соҳибистиқлолӣ, эҳёи хотираи таърихӣ,  рушди илму маориф ва ҳимояи манфиатҳои миллӣ ва бақодории миллат саҳми босазо доранд.

     Имрӯз, ки мову шумо дар арафаи ҷашни Рӯзи  Президент қарор дорем,  ин тақозои тақвияти ихлосмандӣ, муҳаббати бепоён ва ифтихору саодатмандии мардуми кишварро нисбат ба  Президенти муҳтарами кишвар баён  менамояд.

      Маълум аст, ки 16 ноябр дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон  «Дар бораи рӯзҳои ид» Рӯзи Президент муайян карда шудааст. Ибтидо аз ин рӯз дар рушду инкишофи минбаъдаи Тоҷикистони азизамон тибқи Конститутсияи давлати соҳибихтиёри ҳуқуқбунёду демократӣ марҳилаи нави давлатдорӣ оғоз ёфта, мардуми кишвар роҳи идоракунии президентиро интихоб намуданд.

     Ба андешаи мо, шакли идоракунии президентӣ ифодагари тарзи ташкили ҳокимияти давлатӣ, инъикосгари сохтор ва тартиби амалишавии муносибатҳои мутақобилаи мақомоти олии давлатӣ, шахсони мансабдор ва шаҳрвандон мебошад, ки дар қиёс  ба  дигар кишварҳои аврупоӣ аз рӯи хусусияти хосси минтақавӣ фарқ мекунад. Зеро ба ҳама муноқишаву тазодҳои дохилии миллӣ нигоҳ накарда, сохти идоракунии президентӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон такони ҷиддие барои эҳё ва дигаргуниҳои куллӣ ва тағйири низоми арзишҳои миллӣ гардида,  ба рушди минбаъдаи ҷумҳурӣ заминаи воқеӣ муҳайё карда тавонист.

       Мансаби президентӣ муқаррароти конститутсионӣ буда, дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон тартибу шартҳои ба ин мансаби олии ҳокимияти давлатӣ интихоб шудан ва лаҳзаи ба фаъолият шурӯъ намудани Президент муқаррар гардидааст.

       Дар шароити мавҷудияти ҷумҳурии президентӣ дар низоми мақомоти давлатӣ нақши президент хеле барҷаста мебошад. Президент дар як вақт ҳам сарвари давлат ва ҳам раиси ҳокимияти иҷроия мебошад. Ҳукумат аз ҷониби президент ташкил карда мешавад ва танҳо ба ӯ итоат менамояд. Аъзои ҳукумат одатан аз ҳисоби аъзои ҳизби дар интихоботи президентӣ ғолибомада таъйин мегарданд.

         Маълум аст, ки бори аввал шакли идоракунии ҷумҳурии президентӣ дар ИМА ҷорӣ гардида буд. Дар Аврупои Ғарбӣ ин шакли идоракунӣ мавқеи зарурӣ пайдо накард. Аммо дар давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ, аз қабили Аргентина, Бразилия, Венесуэла, Боливия ҷумҳуриҳои президентӣ ташаккул дода шудаанд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ шакли идоракунии давлатӣ ҷумҳурии президентӣ мебошад.

          Рӯзи  Президент ҷашни пурифтихори миллӣ дар замони соҳибистиқлолӣ  мебошад, ки на танҳо  рушди ҷаҳонбинию анъанаҳои   мардумро  афзун менамояд, балки  хизматҳои бесобиқаи  Президенти  муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро дар масири давлатдории миллӣ ва баровардани кишвар аз буҳрони сахти  иқтисодию  иҷтимоӣ  ва сиёсӣ тақвият мебахшад.

        Инчунин дар ҷашни Рӯзи Президент мо бояд  ҳифзи манфиатҳои миллии  Тоҷикистони  азизро  ҳамчун  неруи пешбарандаи рушди ҷомеа  ҳисобида, Президенти  мамлакатро   кафили пешрафти давлату миллат ва  эҳёгари  давлатдории  навини миллӣ  арзёбӣ намоем.

      Бояд тазаккур дод, ки Рӯзи Президент  ҷашни асосии  эътимоднокӣ  ва боварӣ доштан  ба  Президенти мамлакат ва  қадр намудани  хизматҳои  шоёни  ӯ  барои ҳифзи  давлату   миллати  тоҷикон мебошад.

       Аз ин рӯ, бо истифода  аз фурсати муносиб, дар Рӯзи Президент бояд тамоми  фаъолияти  бунёдкорию созандагӣ ва хизматҳои  бесобиқаи Президенти кишварро ёдоварӣ ва арҷгузорӣ намоем, ки ин ҷашн на танҳо иди тоҷикони Ҷумҳурии Тоҷикистон, балки  ҷашни тамоми тоҷикони  дунё  шинохта шавад. Зеро  хотима додан ба ҷанги таҳмилии  шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон   ва  наҷот бахшидани   давлату  миллат аз нестӣ- ҳама ба хизматҳои бесобиқаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  вобастаю пайваста дониста мешавад ва  чунин ҳам ҳаст. Ҷашни фархунда муборак  бошад!

Абдураҳмон МУҲАММАД,
ноиби президенти Академияи
миллии илмҳои Тоҷикистон,
доктори илмҳои сиёсӣ, профессор

АКС: Хадамоти матбуоти Президенти ҶТ/АМИТ «Ховар»

 

 

 

 

ПАРЧАМ – РАМЗИ ИСТИҚЛОЛ

       “Мо бояд ба масъалаи суботу амнияти Ватани азизамон ва ҳифзи давлату давлатдорӣ диққати боз ҳам бештар дода, зиракии сиёсиро аз даст надиҳем, манфиатҳои миллии худро ҳифз намоем ва дар зери Парчами давлатӣ ҳамеша муттаҳиду сарҷамъ бошем.”

Эмомалӣ РАҲМОН
Возможно, это изображение текст
 
      Парчам рамзи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст. Бо шукуҳу шаҳомати хосе ҷашн гирифтани Рӯзи парчами давлатӣ бо ибтикор ва сайъю талошҳои беназири Сарвари давлат ҳамасола татбиқ мегардад, чунки парчам ва аҳамияти таърихии он аз унсурҳои муборизаи миллӣ ҷиҳати таъмини озодӣ ва ихтиёр мебошад. Дар ҳамаи кишварҳои дунё муаррифии сатҳи давлатӣ тавассути парчам сурат мегирад. Парчам дорои аҳамияти на фақат таърихӣ, балки сиёсӣ буда, барафрохтани он дар лаҳзаҳои тантанавӣ барои миллату давлат бузургтарин шакли баррасии манфиатҳои миллӣ маҳсуб мешавад. Бинобар ин, овехтани парчами давлатӣ бояд дар маконҳое сурат пазирад, ки барои дастрасии мардум қобили қабул нест ва чунонки мушоҳида мекунем, айни замон дар кишварҳои дунё парчам дар шакли хеле баланд ҷилвагар мешавад. Дар шаҳри Душанбе балантарин парчами давлатӣ бо дарозии 60 метр ва баландии 165 метр барафрохта шудааст. Зимни гузоштани санги асоси он Пешвои миллат аз Куруши Кабир ва Коваи Оҳангар ёдовар шуда, таъкид карда буд, ки “онҳо рамзи ҷавонмардиву тавоноӣ ва ҷоннисориҳои ниёгони мо мебошанд”.
     Дар иҷлосияи сарнавиштсози шонздаҳуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар таърихи 10-уми ноябри соли 1992 дар қасри Арбоби шаҳри Хуҷанд ба кори худ шурӯъ карда буд, аз 23 масъалаи ҳаётан муҳим яке аз масъалаҳояш Парчами давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон ба ҳисоб мерафт.
       Дар замонҳои қадим парчамро касоне мебардоштанд, ки то лаҳзаи охирини муҳориба бо душман рақобат мекарданд ва аз даст рафтани парчам маънои мағлубшавиро мефаҳмонд. Наҳзатҳои миллие, ки дар давраҳои гуногуни таърихӣ чун сапедҷомагон ва сарбадорон алайҳи истеъмор исён намудаанд, парчамҳои худро доштанд ва иззати парчам маънии истиқлолхоҳиро дошт. Имрӯз низ эҳтироми парчам эътирофи истиқлоли давлатест, ки парчам ба он иртибот дорад.
      Шоирон дар васфи парчами давлатӣ шеърҳо сурудаанд ва донишмандон манзалати парчамро дар эҳёи фикри миллӣ пажӯҳиш намудаанд:
Кунун парчами Тоҷикистон бубин,
Парафшон зи Амрик то Ҳинду Чин.
       Аз гуфтаҳои боло чунин бармеояд, ки дар ҳамаи масоили марбут ба ҳифз, мудофиа, таъмини суботи сиёсӣ ва идоракунии давлат парчами давлатӣ нақши асосиро дорост ва таваҷҷуҳ ба парчами давлатӣ ҳар лаҳза, ҳар сония ва ба таври ҳамешагӣ диққати раҳбарони давлатҳоро бозгӯ мекунад. Мусаннифи “Шоҳнома”, ки шаҳодатномаи миллати тоҷик мебошад, парчами хоси тоҷикро бо унвони “дирафши коваёнӣ” ва мансуб ба Коваи Оҳангар баррасӣ карда, таърихи пайдоиши онро чунин тасвир кардааст:
Фурӯ ҳишт з-ӯ сурху зарду бунафш,
Ҳаме хондаш «Ковиёнӣ дурафш».
     Ин ҷо пайдоиш ва эътирофи парчам дар ҷомеа аз нишонаҳои мубориза бар зидди аҷнабиён ва кӯшишҳои аҳли ҷомеа дар роҳи истиқлолхоҳӣ изҳор шуда, худи парчам рамзи истиқлоли давлатӣ муаррифӣ ёфтааст. Бинобар ин, таҷлили Рӯзи парчами давлатӣ раванди асосии такмилёбии ҳувияти миллӣ маҳсуб мешавад.
      Баҳри тақвият бахшидан ба дониши сиёсии афсарони мақомоти қудратӣ бо ибтикори Сарфармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳ, генерали Артиш, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дастури Вазири корҳои дохилӣ, генерал-полковники милитсия Раҳимзода Рамазон Ҳамроҳ ҳафтае як маротиба (рӯзи ҷумъа) дар тамоми мақомоти корҳои дохилӣ дарси сиёсӣ гузаронида мешавад, ки аз фоида холӣ нест. Дар Хадамоти “Муҳофиза” низ дарсҳои сиёсӣ бахшида ба ин ё он дастовардҳои даврони Истиқлол дар давоми 30 соли давлатдорӣ бо иштироки сардори Хадамот генерал-майори милитсия Ализода Анварҷони Ҷумъа гузаронида мешавад, ки афсарон метавонанд дониши сиёсии хешро тақвият бахшанд.
       Дар охир ба ҳамаи сокинони кишвариазизам Рӯзи Парчамро табрик гуфта, ба якояки онҳо суботу хонаи обод таманно дорам.
      Парчамат бодо парафшон, Тоҷикистони азиз!
Ҳакимзода Ҳилолиддини Камолуддин,
Корманди раёсати Хадамоти “Муҳофиза” – и ВКД ҶТ, майори милитсия

 

 

 

30-соли Истиқлолу 30-арзиши парчамдорӣ

       Истиқлолият неъмати бебаҳоест, ки ҳар қавму миллат барои дарёфти он аз равишу роҳҳои дурусту муносиб, муборизаву талошҳо ва бедорхобиҳову худгузариҳо ва ватандӯстиву ватансозӣ истифода карда, барои дарёфти он талошҳо меварзанд. Муҳимтарин заминасозии он доштани роҳбари хирадманд аст, ки миллатро месозад.

      Ҳамин тариқ, тавассути роҳнамоӣ ва дастури оқилонаи ин ё он шахси соҳибмаърифат қавм ё миллат дар таърих номи худро боқӣ мегузорад.
     Барои мо мояи ифтихор аст, ки 9-уми сентябр соли 1991 Истиқлолият-ро дарёфт намуда, ҳамасола онро таҷлил мекунему аз дастоварду пешрафтҳои он натиҷагирӣ менамоем.
      Бояд қайд кард, ки Тоҷикистони навин солиёни дароз зери мудирияти собиқ Иттиҳоди Шуравӣ қарор дошт, ки шомили 15 кишвар буд. Аҳолии ин сарзамин ҳамеша талошу мубориза мебурданд, то чун қавм ё миллати дорои тамаддуну таърихии бостонӣ мустақилона дар чаҳорчубаи қонунҳои миллии худ умр ба сар бурда, тамаддуну фарҳанги худро ҳифз намуда, барои озодӣ, оромӣ ва ободӣ хидмат намоянд.
Бо чунин ормону орзуҳои хуб мардумони ин сарзамин соҳиби давлат шуда, бо истифода аз донишу хирад ва роҳнамои фарзандони фарзонаи худ таҳти сарпарастии сиёсатмадор ва ташаббускору созанда Президенти кишвар Эмомали Раҳмон барои эҳёти арзишҳои фарҳангиву миллтӣ талошу мубориза намуда, Ватанро дар арсаи ҷаҳон муаррифӣ карданд.
      Ҳадафи асоси ин фарзанди фарзонаи миллат ва мардумони таммадунофари ин сарзамини бостонӣ доштани давлати алоҳида бо ҳифзи арзишу муштаракоти милливу қавмӣ зиндагӣ намоянд.
       Ҳамин тавр, бо тай намудани фарозу нишебиҳо ва даргузаштҳову бедорхобиҳо мардуми хирадманди мо бо роҳнамои Президенти кишвар Ватанро обод карда, бо модели нодири мактаби ваҳдату сулҳофаринӣ ва ташаббусҳои созанда дар минтақа ва ҷаҳон шинохта шавад.
Инҷо метавонем ба чанде аз факту рақамҳои таърихӣ ишорат кард, ки заминаро барои Истиқлоли комили кишвар фароҳам овард.
• Садоқату матонат ва амалисозии “Ман ба шумо сулҳ меорам”
• Сафар ба суи хатар ба хотири зафар
• Пазироиву истиқбол аз ҳамватанону ҳампешагон
• Тақсиму тавзеи замину макон баҳри ободкориву осоиштагӣ
• Созишу сулҳ барои бақову ҳастии миллат
• Авфу даргӯзарӣ баҳри осудагиву зиндагӣ
• Бунёди роҳу нақбҳо баҳри пайванду пешравиҳо
• Шиносоиву муаррифии кишвар бо ташаббусҳои созандаву созгори минтақавиву ҷаҳонӣ
• Ҷилавгирӣ аз хатару таҳдидҳо ва мавқеъгирии одилона аз сулҳу субот дар минтақа ва ҷаҳон
• Нақшу саҳмгӯзорӣ дар масоили мубрам баҳри солимии аҳли башар
     Дар суханронӣ бештар Президенти кишвар аҳамият доштани илму дониш барои рушди маънавиёти инсон ва инкишофи давлату миллат суҳбат намуда, масъалагузориҳои илмиву оммавӣ карда, моро ба сӯи донишу маърифат ва сулҳу ваҳдат роҳнамоӣ мекунанд.
Мояи ифтихор аст, ки Тоҷикистон аз минтақаи бостонӣ маҳсуб ёфта, дорои манобеи табиӣ ва манзараҳои зебое аст, ки аз ҷониби муаррихон ва минтақашиносон чун минтақаи «Мовароуннаҳр» шинохта шудааст, ки мардумонаш бо фарҳангу маданияти олӣ буда, дар минтақа нақши муҳим бозиданд.
     Шаҳри Душанбе чун шаҳр ҷавон бо боғҳо, дарахтҳои ёдгорӣ, биноҳои зебову замонавӣ ва чорабаниҳои минтақавиву байналмилалӣ шӯҳратёб аст, ки бо чандин шаҳрҳои ҷаҳон робита дошта, бародаршаҳр мебошад.
     Инҷо бояд таъкид кард, ки ҷаҳони имрӯза ба минтақа ва блокҳои қудратӣ тақсим шудааст, ки дар ин ё он масоил нақши калидӣ мебозанд. Дар ин зимн, Тоҷикистон низ дар даврони Истиқлолият тавонист Озодӣ, Оромӣ ва Ободиро ба даст оварда, дар минтақа ва ҷаҳон мақому имеҷи хешро пайдо намуда, бо ташшаббусҳои созандаи худ мавриди эътирофу эҳтиром қарор гирад.
Ҳамин тарв, мо тавонистем соҳиби Парчами давлатӣ гардем, ки тамоми сокинони кишвар аз он ифтихор мекунанд. Зеро дар он таҳкими истиқлолияти миллӣ, ҳифзи дастовардҳо, аз ҷумла Ваҳдати миллӣ ва саъйу талоши пайваста ба хотири ободию осудагии сарзамин таҷассум ёфтааст. Бо овардану шунидани вожаҳои Ватан, Парчам, Нишон, Суруди миллӣ, Забони давлатӣ, Президент, марзу буми воҳиди Тоҷикистон моро беихтиёр ҳисси меҳанпарастию Ватану ватандорӣ фаро мегирад.
      Дар моддаи 3-и Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам пазируфта шудааст.Аҷдодони мо аз замони давлати Каёниён соҳиби дирафше буданд, ки ифодагари мавҷудияти давлати онон буд, ки маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ аввалин парчам“Дирафши Ковиён” ном дошт, ки он ҳамчун рамзи ягонагии давлатдорӣ пазируфта шуд. Мавриди зикр аст, ки таърихи 24-ноябри соли 1992 гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи рамзҳои нави давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон, ба сессияи 16-уми Шӯрои Олии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд Парчами нави давлатиро баррасӣ карда, ба вакилони мардумӣ пешниҳод намуданд.
Ҳамин тавр, дар Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олӣ сарвари нав интихоб гардида, аввалин маротиба раиси тозаинтихоб дар зери Парчами давлатӣ сари таъзим фуруд оварда, қасам ёд кард.
       Нақши тоҷ, ки дар Парчами давлатии Ҷумҳурии Точикистон ҷой дода шуд, ин рамзи давлатдории халқи тоҷдори тоҷик, яъне тоҷ муттаҳидсозии давлату миллатро таҷассумгар мебошад. Дар баробари нақши тоҷ дар Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши ҳафт ситора дар қисми болои тоҷ дар шакли нимдоира ҷой карда шудааст, ки рақами ҳафт ҳамчун рақами муқаддас ва оварандаи хушбахтӣ маънидод карда мешавад. Дар аввал ба ақидаи муаллифони Парчами давлатӣ, ҳафт ситора ҳамчун ифодагари ҳафт шоири барҷастаи форсу тоҷик маънидод шуда буд. Ҳоло бошад, ҳафт ситора, ин ифодагари Дар давраи фаъолияти комиссия оид ба пешниҳоди лоиҳаи рамзҳои давлатӣ, Ҷумҳурии Тоҷикистон 9-сентябри соли 1991 соҳибистиқлолии худро ба даст овард, ки муаллифон бо дарназардошти ташкилшавии давлати навини тоҷикон ва ба даст овардани истиқлолият, арзишҳои миллии таърихию фарҳангии халқамонро ба назар гирифта, ранги сурхро, ки дар Парчами давлатӣ ҷой дода шудааст, ҳамчун ифодагари мубориза ва ҷоннисориҳои халқ дар роҳи озодӣ ва истиқлолият, ранги сафед – бахту иқболи сафед, нияти неки халқамон ва ранги сабз – саъю кӯшиш ва заҳмату меҳнати халқ, ки аз он кишварамон сабзу хуррам мешавад, маънидод карда шуд.
        Ҳамин тариқ, аз соли 2009 рӯзи 24-уми ноябр ҳамчун “Рӯзи Парчам”-и давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон шуд.
Парчами давлатӣ аз зумраи муқаддасотест, ки оиди он Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин эълом доштаанд: «Мо дар дар даврони Истиқлолият бо саъю талоши ватандӯстонаи кулли мардуми шарафманди тоҷик пойдевори устувори давлатдории миллии худро гузоштем ва минбаъд низ зери Парчами давлатӣ ояндаи дурахшон ва ободиву пешрафти ин сарзаминро таъмин намуда, барои халқи азизи Тоҷикистон зиндагии пурсаодатро муҳайё хоҳем кард».
Хулоса инҷо талош кардем то ишораҳоеро оварем, ки арзиши парчамдории моро дар даврони Истиқлол инъикос менамояд:
1) Парчами миллии мо ба соҳибихтиёрии миллати мо шабоҳат дорад ва ҳар як шаҳрванд онро самимона эҳтиром мекунад.
2) Парчами миллии мо фарҳанг, тамаддун ва таърихи кишварро муаррафӣ карда,инъикос мекунад.
3) Парчами миллӣ ба мо ҳувияти беназири худро таҷассум намуда,моро ба ҷаҳониён мешиносонад.
4) Парчам ҳамеша аз ҷоннисорону муборизони мо баҳри Озодӣ, оромӣ ва ободии Ватан хотиррасон мекунад.
5) Ранги сурхи парчам рамзи далерӣ ва дифои Ватан аст.
6) Ранги сафеди парчам рамзи сулҳ ва ҳақиқаро ифода карда, чун субҳи босафои Ватан дурахшонӣ мекунад.
7) Ранги сабзи парчам рамзи нашъунамо ва шукуфоии кишвар буда, чун пайки хушиву ободӣ бо баҳори сабзу хуррам Ватанро муаттар месозад.
???? Тасвири тоҷу ҳафтахтар рамзи таърихии давлатдориву маърифатро ишорат мекунад.
9) 7 ситора Парчами ҳафт минтақаи таърихию мадании кишвар Суғд, Зарафшон, Ҳисор, Рашт, Вахш, Хатлон ва Бадахшонро ифода карда,муҳаббат, ростқавлӣ, шафқат, адолат, сабр, вафодорӣ, ҳалимӣ, фидокории мардумони моро таҷассум мекунад.
10) Парчам мардуми моро аз тамоми гӯшаву канори кишвар муттаҳид карда, ваҳдату ҳамбастагии фарҳанги гуногунии Тоҷикистонро нишон медиҳад.
11) Парчам рамзи кишвари озоду соҳибистиқлолро тасвир намуда,меҳру муҳаббати Ватандӯстиро мефизояд.
12) Парчам муаррифии симои фарҳангии кишвар ва идеологияи он мебошад, ки ҳамаи моро дар зери худ ҷамъ меоварад.
13) Парчам тасвири оиннамоӣ мардум, арзишҳо, таърих ва ҳадафи кишвари мост.
14) Парчам роҳнамои бахти некуву шодиву барори мо мебошад.
15) Эҳсосот ва шаъну шарафи мо сокинони кишвар,ба парчами давлатӣ вобастагии ҷудонашаванда дорад.
16) Парчами мо се ранга буда, қудрат, сулҳ, ростқавлӣ ва шукуфоии Ватанро нишон медиҳад.
17) Парчам дар муттаҳидсозии мардум дар давраи муборизаву бедории миллат нақши муҳим бозида, моро дар Ваҳдату ягонагӣ нигоҳ медорад.
18) Парчам ҳамчун маншаву манбаи ҳавасмандкунӣ, ҳамгироӣ ва ватандӯстӣ амал мекунад.
19) Рамзу ранги он ифтихори Тоҷикистон буда, зери он ҳамаи мо аз ҷумла афсарону аскарон, варзишгарону намояндагони Ватан бо ҷазабаву шуҷоати бузург ва матонату фаросат эҳтиром қоил шуда, арҷгӯзорӣ менамоянд.
20) Парчами давлатӣ рамзи ваҳдат, сарбаландӣ, соҳибихтиёрӣ, соҳибихтиёрӣ ва нерӯи роҳнамо барои шаҳрвандон мебошад.
21) Парчами миллӣ хеле муҳим аст, зеро он кишварро ба тамоми ҷаҳон муаррифӣ мекунад.
22) Парчами миллӣ ҳамеша рамзи ифтихор, ватандӯстӣ ва худшиносӣ мебошад.
23) Парчами давлатӣ фарҳанги сиёсӣ ва иҷтимоии кишварро нишон медиҳад.
24) Рамзи фидокориҳо ва муборизаҳои пешвоёни бузурги миллат.
25) Рамз барои муттаҳид кардани шаҳрвандони кишвар.
26) Рамз барои дарки рушди сиёсӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодии кишвар.
27) Рамзи соҳибихтиёрии кишвар ба тамоми ҷаҳон.
28) Ранг ва рамзҳои парчам нишон баҳри ягонагиву ваҳдат.
29) Парчам рамз тарбияи миллатдӯстӣ миллатшиносӣ.
30) Парчам рамзи ваҳдати милливу ватандорӣ.
       Дар натиҷа метавон чунин қайд кард, ки Истиқлолият заминагузори худшиносӣ буда, рамзҳои миллӣ паёмрасони хайру баракат, рушду саодат, ҳамеша моро ба суи созандагӣ, ободӣ, оромӣ ва амонии кишвар роҳнамоӣ менамояд ва чун як армуғон ё тӯҳфаи арзишманд, наслҳои ояндаро ба суи қуллаҳои баланд дар партави донишу хирад ва худшиносӣ роҳнамоӣ менамояд.
Аз фурсати муносиб истифода бурда, Рӯзи Парчам-ро барои ҳамватанон муборакбод гуфта, ба меъморону кабўтарони сулҳовари Тоҷикистон иқболу парвози абадӣ орзумандем.
Мирсаид Раҳмонов,
Ходими калони Институти Осиё ва Аврупои АМИТ

 

 

 

АВВАЛИН ПАРЧАМҲО КАЙ ВА ДАР КУҶО ПАЙДО ШУДАНД?

    Возможно, это изображение текст «украина молдавия белоруссия киргизия казахстан узбекистан россия EL туркмения армения таджикистан азербайджан»

     Сайри таърихӣ ҷиҳати баррасии пайдоиш ва муҳтавои парчамҳо дар кишварҳои гуногун
    Посухи дилхоҳ ба суоли матраҳ: пайдоиши аввалин парчам бояд дар даврони пеш аз таърих ҷустуҷӯ шавад. Дар он рӯзҳо одамони ҷомеаи ибтидоӣ макони худро бо истифода аз пӯсти ҳайвонот бо расмҳо ва аломатҳои ба онҳо гузошташуда қайд мекарданд. Баъдтар, пешгузаштагони рамзҳои муосир дар Мисри қадим ва Ошшур истифода мешуданд, то ба сипаҳсолорон дар ҳаракат дар ҷанг ва фарқ кардани худашон аз дигарон кӯмак расонанд. Инҳо тасвирҳои худоҳои гуногун, рамзҳо, иероглифҳо буданд, ки ба сутун пайваст карда шудаанд. Маҳз ҳамин маҳсулоти ибтидоӣ ба прототипҳои парчамҳои муосир табдил ёфтанд.
      Аввалин парчамҳо мансуб ба шикорчиён ва ҷанговарони қабилаҳои гуногун буданд. Аввалин парчамҳое, ки қабилаҳои гуногун истифода мебурданд, аз пӯсти ҳайвонот ё пари паррандаҳо сохта мешуданд. Масалан, љанговарони Мисри ќадим сутунеро њамчун парчам истифода мебурданд, ки дар болои он тасвири парранда, њайвонот ё ягон чизи дигар љойгир шуда буд. Гумон меравад, ки аввалин парчамҳои аз матоъ сохташуда дар байни чиниҳо, ҳиндуҳо ва румиён пайдо шудаанд, аммо баъзе далелҳои таърихӣ нишон медиҳанд, ки аввалин парчамҳои бофташуда дар Чин тақрибан дар солҳои 1100 пеш аз милод сабт шудаанд. Легионҳои румӣ инчунин тасвирҳои ҳайвоноти гуногунро дар сутунҳо ҳамчун парчам истифода бурданд, аммо ба зудӣ онҳо инчунин парчамҳои матоъро ҷорӣ карданд. Аввалин парчами аз матоъ сохташуда бори аввал дар Юнони Қадим пайдо шудааст. Генерал Фемистокл бо истифода аз ливои матоъ ба аскарони худ ба ҳамла ишора мекард. Анъанаи истифодаи либосҳои ҷангӣ аз юнониёни қадим аз ҷониби легионҳои Рум қабул карда шудааст. Ин гуна матоъҳоро истилоҳи "vexillum" (аз лотинии vexillum - парчам) меномиданд. Аз ин ҷост, ки илми парчам – вексиллология ном дорад. Дар замони муосир парчамҳои давлатӣ шуҳрати ҳангуфтеро касб намудаанд ва дар дилхоҳ давлати мудерн парчам аз авомили аслии густариши ҳувияти миллӣ маҳсуб мешавад. Аммо таърихи парчамҳои миллӣ аз корҳои баҳрӣ сарчашма мегирад. Дар асрҳои қаблӣ қудратҳои бузурги баҳрӣ ба зарурати пайдо кардани василаи шинохтани аз дур ба кадом давлат тааллуқ доштани киштии мушаххас дучор мешуданд. Он чизе лозим буд, ки рамзи дурахшон, аз масофаи дур намоён, барои ҳар як кишвар гуногун буд. Ҳалли мушкилот парчамҳои баҳрии давлатҳо буд, ки аввалини онҳо аллакай дар асри XVII пайдо шудааст. Он овон тамоми қудратҳои пешрафтаи Аврупо парчами баҳрии худро ба даст оварданд. Ва дере нагузашта, парчамҳои миллӣ на танҳо дар баҳр, балки дар хушкӣ низ фаъолонатар истифода мешуданд, ки онҳо ҳамчун рамзи давлати худ хизмат мекарданд. Ва баъдтар онҳо муҳимтарин сифатҳои тамоми кишварҳо ва миллатҳои ҷаҳон гардиданд. Парчам чист, имрӯз кариб ба ҳама маълум аст. Парчам пеш аз ҳама рамз ё аломатест, ки одатан аз матои бофташуда сохта мешавад. Бисёр одамон медонанд, ки имрӯз парчами кишвар рамзи мансубияти мардуми ин ё он миллат аст, аммо на ҳама медонанд, ки ғояи худи парчам чӣ гуна пайдо шудааст. Наҳзатҳои салибии мансуб ба насоро парчамҳои худро доштанд, ки бо онҳо дар ҷангҳои динӣ амал мекарданд.
       Сарфи назар аз рушди босуръати худ, идеяи парчам ҳамчун атрибути давлати мустақил ва рамзи миллат танҳо дар асри XIX, вақте ки бисёре аз давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ аз қабули парчами миллӣ эълон карданд, ҳамаҷониба дастгирӣ ёфт. Аз он вақт инҷониб, ҳар як кишвар парчами миллии худро дорад, ки унсурҳои он тамоми таърихи кишварро инъикос мекунанд. Ҳамин тариқ, метавон ба хулосае омад, ки парчами миллии бисёре аз кишварҳои аврупоӣ дар заминаи парчами низомӣ ба вуҷуд омадааст ва парчами низомии муосири бар пояи парчами миллӣ ва таърихи рушди онҳо бо ҳам бурида мешавад.
Таҳияи Машраби Абдуллоҳ

 

 

 

 

ҚАДРШИНОСИИ ПАРЧАМИ ДАВЛАТӢ-ҚАДРИ МИЛЛАТ АСТ

 

Возможно, это изображение один или несколько человек и текст «24 ноябр рузи парчами миллй муборак! с днем государственного флага таджикистана!»
     Парчами миллӣ баёнкунандаи рамзи давлатдорӣ, саодатмандию пирӯзӣ, иттиҳоду сарҷамъӣ, ирзу номус, ифодагари рамзи ҳаёти осоишта, ватандӯстиву ватанпарастӣ ва моҳияти миллии мардуми куҳанбунёду фарҳангии мо буда, волотарин мақсаду мароми тоҷиконро дар ҷилои рангҳои худ инъикос намудааст.
      Парчам дар забони адабии ҳозираи тоҷик ҳамчун истилоҳ ба маънои ливо, байрақ, дирафш ва рамзи давлатӣ омадааст. Дар воқеъ мавҷудияти ҳеҷ як давлат, халқу миллат, озодӣ ва истиқлоли онро бидуни парчам тасаввур намудан ғайри муддаом аст.
Парчаму парчамдорӣ аз таърих гувоҳ аст, ки ин таҷассумгари муборизаю шараф ва рамзи озодихоҳӣ, шукуҳу ифтихор, ору номусу покизагӣ буд, ки онро бо муҳаббат муносибат менамуданд. Давлатдорӣ ва давлатсозии тоҷикон низ таърих ва суннати бисёр қадима дорад. Аввалин парчами қадимаи тоҷикон «Дирафши Коваён» ном дошт, ки он ҳамчун рамзи иззату шараф, ваҳдату ягонагӣ, ҳамдигарфаҳмиву ҳамбастагии давлатдории ориёӣ қабул карда шуда буд.Шоири маъруф Маликушшуаро Баҳор дирафши Ковиёниро чунин васф менамояд:
В-ин ҳазора ҷашни ту худ ҳуҷҷате бошад мубин,
Номаи ту ҳаст чун володирафши Ковиён.
     Муссалам аст, ки имрӯз Дурафши Ковиён ҳамчун яке аз рамзу нишона аз давлатдорӣ ва соҳибтамаддунии тоҷикон, ки дар таърихи гузашта борҳо давлатҳои бузурги худро доштанд, дар Ливои Президенти кишвари соҳибистиқлоли маҳбубамон ҳамчун рамзи устуворӣ ва бардавомии давлати миллиамон тасвир ёфтааст.
     Бо ифтихору миннатдорӣ аз соҳибдавлатӣ ва соҳибистиқлолии кишвари азизамон, ки ба шарофати он имрӯзҳо мо ба таъриху фарҳанги оламшумули худ имконияти фароҳам пайдо намуда, тоҷикон соҳиби парчами миллӣ - яъне таҷассумгари гузаштаи шоён ва ояндаи дурахшони тоҷикон гардидаанд.
     Баъди ҳазор соли бедавлатӣ ҳамчун натиҷаи ҷидду ҷаҳди пайвастаи мардуми озодихоҳи тоҷик ба даст омадани соҳибистиқлолӣ дар назди мо иҷрои вазифаи бисёр масъулиятнок ва дар айни замон хеле пурифтихор, яъне бунёди давлати навини ҷавобгӯ ба манфиатҳои халқу кишвар ва ба вуҷуд овардани рукни давлатдории таърихиву сарнавиштсоз сиву як сол пур мешавад. Пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ солҳои 90 - уми асри - 20 миллати Тоҷик Истиқлоли сиёсии худро ба даст оварда, давлатии миллие бо номи Ҷумҳурии Тоҷикистон бунёд намуд.Ҷумҳуриҳои иттифоқ давлатҳои соҳибистиқлолу озод гардиданд ва ин боис шуд, ки ҳар давлати мустақил парчами худро ҳамчун рамзи давлатдорӣ, соҳибихтиёрӣ ва истиқлолияти давлатӣ қабул кунад. 24 ноябри соли 1992 Иҷлосияи ХVI сарнавиштсози Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Қасри Арбоб Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тасдиқи Низомномаи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро қабул кард ва бо ҳамин васила дар таърихи парчамдории тоҷикон саҳифаи нав оғоз шуд. Зеро, маҳз дар ҳамин айём кишвари мо соҳиби яке аз рамзҳои асосии давлати соҳибистиқлол гардид.
      Истифодаи рамзҳои давлатӣ дар тарбияи насли наврас аҳамияти ҷиддӣ дорад, зеро дар ҷараёни тарбия моҳияти рамзҳои давлатӣ, ҳокимияти давлатӣ, хусусияти фарқкунандаи он дар муқоиса бо дигар давлатҳо ба наврасон ва ҷавонон (ва ҳатто ба кӯдакон) фаҳмонида мешавад. Бо ин роҳ ифтихори ватандории онҳо боло бардошта мешавад. Воқеан ҳам, ҳар шахсе, ки дар дилу дидааш меҳри Ватан ҷой дорад, парафшонии ливои миллӣ ба ӯ эҳсоси қадршиносию арҷгузорӣ ба арзишҳои олии ватандорӣ мебахшад. Ба хусус ҳангоми садо додани Суруди миллӣ таппиши қалбҳоямон дигаргун мешавад, вуҷудамонро ифтихор ва нишоту сурур фаро мегирад, ки ин ҳама натиҷаи эҳсосоти самимиву навозишпарвар ҷиддан дар даврони соҳибистиқлолии ватани азизамон боз ҳам фараҳангезу гуворо чун Парчами давлатӣ ба намоён меояд.
Тибқи муқаррароти моддаи 3 – и Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ аст», ки ҳар кадоми онҳо дар тарбияи ватандӯстӣ ва ҳисси хештаншиносӣ нақши сазовори таҳсин доранд. Парчами давлатӣ дар радифи дигар рамзҳои давлатӣ муқаддасу асил буда, баробари Нишон, Суруди миллӣ ва Забони давлатӣ барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистони соҳибистиқлол боиси ифтихор мебошад.
      Парчами миллии мо дар радифи Конститутсия, Суруди миллӣ, Нишони давлатӣ аз ҷумлаи рамзҳо ва муқаддасоти асосии давлатӣ маҳсуб меёбад. Парчами давлатии Тоҷикистон матои росткунҷаест, ки аз се рахи рангаи уфуқӣ иборат аст: рахи боло ранги сурх дошта, паҳнои он бо рахи поёнӣ- сабз баробар мебошад, рахи сафеди мобайнӣ якуним баробари паҳнои ҳар яке аз рахҳои ранга аст. Рӯи рахи сафед дар мобайни парчам бо зарҳал расми тоҷи тансиқшуда ва болои он ҳафт ситора дар шакли нимдоира кашида шудаанд. Ранги сурх дар парчами мо – ин рамзи мубориза ва ҷоннисориҳои халқ дар роҳи озодӣ ва истиқлол, ранги сафед – рамзи покӣ, озодагӣ, роҳи сафед ва бахту иқболи нек, ранги сабз – рамзи ҳаёт, сарсабзиву хуррамӣ, созандагиву бунёдкорӣ мебошад. Дар парчам инчунин тасвири тоҷ ва ҳафт ситора ҷой дода шудааст. Тоҷ – рамзи шукӯҳу шаҳомат, рамзи давлат, соҳибдавлатӣ ва истиқлолият аст.
      Парчами миллии мо дар қатори парчами дигар кишварҳои олам дар созмонҳои бошукӯҳи ҷаҳонӣ ҷойгузин гардидааст, ки ин яқинан мояи ифтихору равшанзамирӣ ва қадршиносии ҳамаи ҳамватанони мо мебошад. Махсусан, маҷмааи Парчами давлатӣ дар маркази пойтахти азизамон диққати ҳар як сокину меҳмонро ба худ ҷалб менамояд. Он ҳамчун баландтарин парчам ба китоби “Рекордҳои Гиннес” шомил гардидааст, ки ифтихори ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ маҳсуб меёбад. Воқеан ҳам, бо супоришу дастгириҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои муаззами миллат Эмомалӣ Раҳмон имрӯзҳо дар ҳар як шаҳру ноҳия ва гӯшаҳои ватани азизамон низ майдону маҷмааҳои бешумори парчами давлатӣ бунёд шудаанд ва шуда истодаанд, ки ин барои гиромидошти ғояҳои худшиносии миллӣ ва баланд бардоштани эҳсоси волои меҳанпарастӣ ва барои насли ҷавону наврас хидмати шоиста менамоянд. Соли 2009 бо ташаббускории Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои муаззами миллат Эмомалӣ Раҳмон 24 ноябр Рӯзи парчами давлатӣ эълон гардид ва ин рӯзи хуҷаста ҳамасола бо шукӯҳу шаҳомати тоза таҷлил мегардад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни табрикоташон ба муносибати Рӯзи Парчами давлатӣ қайд намуда буданд, ки «Парчами имрӯзаи давлатӣ яке аз рамзҳои муҳими истиқлолияти миллӣ ва давлатдории муосири мо, таҷассумгари асосҳои таърихӣ ва рамзҳои давлатдории тоҷикон, инчунин ифодакунандаи мақсаду маром ва орзуву ормонҳои тамоми мардуми Тоҷикистон мебошад». Аз он рӯзе, ки миллати тамаддунофару соҳибтамаддуни мо соҳиби Парчам гардид, дар ҳаёти мамлакату ҷомеаи кишвар бисёр дигаргуниҳои бунёдӣ ба амал омаданд ва барои пешрафти ҳамаи соҳаҳои иқтисодиёт, илму маориф ва маънавиёти мардум шароити мусоид фароҳам оварда шуд. Ба хусус ҳангоми иҷрои Суруди миллӣ, зимни баланд бардоштани Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷашну ҳамоишҳои пурнуфузу баландпояи байналмилалию ҷумҳуриявӣ, ҳамчунин мавриди ғалабаи варзишгарон дар мусобиқаҳои байналмилалӣ хеле ҳам ғурур ва ҳисси миллиро баланд мебардоранд, ҳатто то андозае, ки аз чунин ифтихорот дар чашмҳо ашки шодӣ ҳалқа мезанад. Дидан, шунидан ва мушоҳида намудани акс ва калимаю ибораҳои Ватан, Парчам, Нишон, Суруди миллӣ, Забони давлатӣ (тоҷикӣ, модарӣ), Президент, марзу буми Ҷумҳурии Тоҷикистон касро ҳисси зебои меҳанпарастию ифтихор аз Ватану ватандорӣ ва миллатдӯстӣ фаро мегирад ва чунин эҳсосоти гарму навозишпарвар махсусан дар давраи соҳибистиқлолии Тоҷикистони азизамон боз ҳам фараҳбахшу гуворо чун Парчами давлатӣ ба ҷилва меоянд. Ва чуноне ки Пешвои миллати тоҷик Эмомалӣ Раҳмон гуфтаанд: «Бигзор, парчами пурҷиллло ва нурафшони Истиқлолият дар дилу дидаи ҳар як сокини Тоҷикистон ин Ватанро афзунтар намояд ва асрҳои аср дар фазои озоди кишварамон парафшонӣ намояд.
      Аз ин лиҳоз, арҷгузорӣ, эҳтирому ифтихор ва қадршиносии парчами давлатӣ, ки таҷассумгари умеду ормонҳои мардуми мо, рамзи давлатдорӣ, истиқлолият ва ваҳдати миллӣ маҳсуб мебошад, вазифаи шаҳрвандии ҳар як фарди худогоҳу ватандӯсти кишварамон мебошад. Бояд зикр намуд, ки ҳар як фарди тоҷик бо маќсади пешрафти кишвари азизамон ва бењтар намудани савияи дониши худ њамарўза кўшиш ба харљ дода, бо дастуру супоришњои дар Паёми навбатии Пешвои миллат дарљ гардидаро њаматарафа мавриди омўзиш ќарор дода, бо масъулияти баланди ватандорї паи иљрои онњо бошем. Сулњу суббот, њамдигарфањмї ва аъмоли неку созанда барои мо љавонон аз њама афзалтаранд. Президенти кишвар бештар ба мо љавонон такя карда моро созандагони Ватан, неруи созанда, соњибони мустаќилу демократї, такягоњи боэътимоди давлати соњибистиќлол ном мебарад.
Ҷонмуҳаммадӣ А.И.
Институти астрофизикаи
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон