joomla

09:35, 16th September 2019
Сентябр 2019
ЯДСЧПҶШ
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930
free templates joomla

06.09.2019, соат: 10:00!

  Маҷлисгоҳи раёсати Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон!

Конфересияи илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ!
    Мавзӯъ: Нақши дастовардҳои замони истиқлолият дар рушди давлатдорӣ ва ҳувияти миллӣ;
Ҳамоиши илмӣ бо маҷлиси тантанавӣ бахшида ба ҷашни истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз гардид.
Ноиби президенти АИ ҶТ, академик Ҳикмат Муъминов ифтитоҳ намуд ва ҳозиринро бо фарорасии бузургтарин неъмати сиёсӣ, ки истиқлолият маҳсуб мешавад, табрик карда, саҳмгузории кормандони илмиро дар рушди илми тоҷик аз зумраи нахустин вазифаи муассисаҳои илмӣ номид.

2.51.jpg - 97.75 KB
Теъдоди муайяни ходимони илмии муассисаҳои илмӣ бо Ифтихорномаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз шуданд.
Сипас, ҳамоиши илмӣ ба кори худ шуруъ кард.
Ҷомеашиносон дар таҳқиқи истиқлолияти давлатӣ таваққуф намуда, ғолибан ба як хулосаи амиқ омаданд, ки дастрасии тоҷикон ба истиқлоли сиёсӣ ва такмил ёфтани ин неъмакти бузург дар давоми 28 соли ахир олимони тоҷикро водор сохтааст , ки дар матраҳ сохтани масоили марбут ба илм ва ҳамоҳангии он бо истеҳсолот қабл аз ҳама истиқлоли фикриро соҳиб бошанд.

2.52.jpg - 99.12 KB
    Истиқлолияти давлатӣ ба олимони ватанӣ имкон дод, ки онҳо бо истифода аз дастовардҳои илми муосир дар рушди Меҳан саҳмгузор бошанд ва аммо олимон дар 28 соли замони истиқлолият ба кадомин дастовардҳои илмӣ ноил гардидаанд, ки рушди илмро дар дохили кишвар таъмин менамояд? Мунозираҳову музокироти ҷомеашиносон дар ин ҳамоиш гувоҳи он ҳастанд, ки олимон роҳҳои иртибот доштани илмро бо истеҳсолот ҷустуҷӯ мекунанд, чунки бидуни истеҳсолот илм ба маводи нодаркор мубаддал мегардад.
Дар тамаддунҳои муосир асоситарин бархурди бисёрҷабҳа аз як сӯ ҷаҳонишавист ва аз сӯи дигар ҳувияти миллӣ маҳсуб мешавад. Ҳувияти миллӣ падидаи мушкилу басе барои баррасӣ эҳтиёҷдоштаи иҷтимоиву равонӣ мебошад, ки ниёзҳои психолужии фардро ҷиҳати “Ӯ кист? Ҷои вай куҷост?” ва амсоли онҳо фарогир буда, ғизои маънавии инсони муосир маҳсуб мешавад ва дар иртибот бо ягонагии муҳит ҷиҳати таҳия ва тасаллути умумияте чун умумияти забонӣ, динӣ ва миллӣ густариш меёбад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ беш аз пеш ҳувияти фарҳанги миллӣ нуфӯз карда, оқибат ба сатҳи болоии хеш такмил хоҳад ёфт, чунки дар фарҳанг аносир намемиранд, балки васеъ мешаванд ва тараққӣ мекунанд.
Бинобар тағйирхӯрии муҳит ва сатҳи ҷаҳонбинии сиёсӣ мушкилии шахсият ва эътимод надоштани ӯ ба низомҳое, ки ҷомеаҳо онҳоро арзишҳои хеш пиндоштаанд, зуҳур карда, дар дохили давлатҳо ва қитъаҳо проблемҳои гушношуниде эҷод мекунанд. Яке аз чунин мушкилиҳо побандӣ донистани масъулиятест, ки онро ҳар фарде бидуни таҳқиқ анҷом медод, чунки шахс дар ҷомеа такмил меёбад ва масъулиятшиносӣ фақат идомаи ҳамон камол аст. Аммо масъулият намемирад, балки дар ҳолатҳои заъфу рушд қарор гирифта, ғолибан дар шакли ғайри анъанавӣ зоҳир мегардад.

2.53.jpg - 128.16 KB
    Муҳаққиқи “ҷаҳонишавӣ” Энтони Гидденс менависад: “Вақте ки таъсири анъанаҳо ва маросим ва дар миқёси умумиҷаҳонӣ заъиф мешаванд, асосҳои шинохти ҳувияти инфиродӣ низ пайваста тағйир меёбанд ва дар сатҳи шахсият баррасӣ мешавад. Дар шароитҳои анъанавӣ чунин эҳсос аз сабаби устувории мавқеи иҷтимоии инфиродӣ дар ҷомеа нигоҳ дошта мешуд. Вақте ки анъанаҳо қудрати худро аз даст медиҳанд ва интихоби озодонаи роҳи ҳаёт бартарӣ пайдо мекунад, ин тағйирхӯриҳо ҳар як шахсро водор хоҳад кард, ки ҷиҳати дарки он бетараф набошанд. Дар чунин шароит, инсон бояд назар ба пештара фаъолтар буда, дар эҷод ва такмил додани ҳувияти инфиродии худ ҷаҳд намояд”.

2.54.jpg - 112.59 KB

 

 

 

 

ТАБИАТШИНОС ВА САЙЁҲИ БУЗУРГ

Дар тарҷумаи 

Машраби Абдуллоҳ

     Евгений Никанорович Павловский (1884-1965) муассиси мактаби паразитологияи Шӯравӣ маҳсуб мешавад. Номбурда 22-юми феврали соли 1884 дар рустоқи Бирючи губернияи Воронеж дар оилаи омӯзгор чашм ба дунё кушодааст. Аз солҳои 1886 то 1903 Евгений Никанорович дар губернияи Тамбов зиндагӣ ва иқомат намуда, дар гимназияи мардонаи Александрӣ таҳсил кардааст. Соли 1908 Академияи ҳарбӣ-пизишкии императориро хатм намуда, солҳои 1921-1965 профессори ҳамин таълимгоҳ маҳсуб мешавад. Муаллифи беш аз 1200 рисолаҳои илмӣ буда, дар илми зоология ва паразитология пажуҳишҳои нодир ба ёдгор гузоштааст.

2.50.jpg - 17.09 KB
Академик Евгений Никанорович Павловский аз зумраи номовартарин табиатшиносон ва паразитологҳои аҳди Шӯравӣ мебошад. Майли омӯхтани табиат ва баррасии илмии мавҷудоти табиӣ, дилбастагӣ ба сайёҳат дар ниҳоди олими оянда ҳанӯз дар аҳди хурдсолиаш, вақте ки номбурда дар гимназия таҳсил мекард, пайдо шудааст. Ҳангоми таътилҳои муассисаи таълимӣ, ки он ҷо академики хурдсол таълим мегирифт, номбурда ба Қафқоз, Крим сайёҳат намуда, таассуроти хешро дар “Очеркҳо ва таассуроти пиёдагард”, ки дар маҷаллаи “Сайёҳи рус” нашр гардид, инъикос менамояд. Таваҷҷуҳи инсони хурдро он замон на танҳо манзараҳои зебои ғайри муқаррарӣ, балки паногоҳи ҷонварҳои гуногун ва тарзи зиндагии моддиву маънавии аҳолии бумӣ бо таърихи фарҳангашон ба худ ҷалб кардааст. Гимназияро бо медали тилло хатм намуда, ҷаноби Павловскийи ҷавон ба Академияи ҳарбию пизишкии шаҳри Санк-Петербург дохил гардид, ки баъдан дар ҳамин муассиса ба ҳайси профессори кафедраи биология ва паразитология ифои вазифа кардааст. 
Евгений Павловский ҷонварони заҳрогинро мавриди баррасӣ ва пажуҳиш қарор дода, аксар рисолаҳои илмиаш бо омӯхтани бемориҳоест, ки ҷонварони заҳрогин онҳоро ба ҷамъияти одамон мегузарониданд. Таҳти роҳбарии академик 180 экспедитсияҳои илмӣ-тадқиқотӣ амалан роҳандозӣ шудаанд, ки ғолибан барои омӯхтани бемориҳо дар Ховари Миёна, Қафқоз ва Шарқи Дур бахшида шудаанд. 
    Евгений Никанорович таълимотро ҷиҳати таҳқиқ ва баррасии сарчашмаҳои табии бемориҳои гузаранда таъсис дода, исбот намуд, ки ҳама гуна майдамавҷудият ва тавассути беморӣ гузарандагии он ба шароити муҳити муайяни табиӣ вобаста мебошад. Дар чунин манбаҳои табии майдамавҷудият беморӣ пайваста аз як ҷонвар ба дигар ҷонварон ба воситаи олати таносул интиқол мегарданд. Чунин гирдгардиш дар муҳити табиӣ новобаста аз чигунагии дархостҳо ва фаъолияти ҷонварон назоратро падид оварда, ваколати ихроҷ намудани бархе аз тамоил ва баръакс мусоидат бо ҳамаи онҳоро пайдо хоҳад кард. Инсони ба муҳити беморӣ афтода имкон дорад онро аз ҷонварони заҳрогин бардошт карда, сипас бемориро аз манобеи табиӣ ба ҷомеаи шаҳрвандӣ интиқол намояд. 
     Муайян намудани марзи байни бемориҳои табии ҷонварони заҳрогин ва заҳролудшуда бинобар омӯзиши робитаи ҷонварон имкон фароҳам меоварад, ки чораҳои пешгирикунанда ва мубориза бо бемориҳои гузаранда роҳандозӣ шуда, таъмини тандурустии одамон татбиқ гардад. 
     Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ҷоизаи тиллоии ба номи Павловскийро таъсис намуд, ки барои беҳтарин таҳқиқоти зоологӣ ва паразитологӣ пешбинӣ шудааст. Дар шаҳрҳои Душанбе ва Хабаровск ба генерал-лейтинанти хидмати пизишкӣ, Қаҳрамони меҳнати Сотсиалистӣ, узви ҳақиқии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ва Академияи илмҳои тиббии Иттиҳоди Шӯравӣ, узви ифтихории Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, дорандаи ҷоизаи Ленинӣ ва Давлатӣ Евгений Никанорович Павловский ҳайкал гузошта шудааст.

 

 

 

Иштирокчиёни фаъоли АХИ ба лагери омӯзишӣ-фароғатӣ фаро гирифта шуданд...

       Бо дастгирии Раёсати Аккдемияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи мустақили иттифоқҳои касабаи Ҷумҳурии  Тоҷикистон  аз санаи 19 то 26 августи соли 2019 дар Истироҳатгоҳи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеъ дар дараи Ромит лагери омӯзишӣ-фароғатӣ ташкил карда шуд, ки дар он зиёда аз 65 нафар хонандагону иштирокчиёни фаъоли  Сессияи баҳории Академияи хурди илмҳо, дорандагони Узви вобастаи АИ ҶТ, Узви пайвастаи АИ ҶТ ва Дипломҳои дараҷаи якум, хонандагони синфҳои 7 то 10 ҷалб карда шуданд.

    Дар Лагер хонандагон ба 5 бахш ҷудо карда шуданд: бахшҳои  физика, астрофизика, математематика, тиб ва генетика, ки  ҳамарӯза аз рӯи ин равияҳо  (соати 900 то 1200 ) дарс ташкил карда мешавад. Баъди дарс тибқи ҷадвал аз  соати 1200 то сотаи 1300 хӯроки нисфирӯзӣ, баъди аз хӯроки нисфирӯзӣ аз соати 1400 то 1500 дар ҳавзи истироҳатгоҳ ба оббозӣ машѓул шуда, баъд аз он то соати 1600 истироҳат ва аз соати 1600 то 1800 тибқи ҷадвал барномаи фароѓатӣ гузаронида мешавад, соати 1800 то 1900 хӯроки шом дода мешуд. Баъди хӯроки шом бачаҳо ба бозиҳои варзишӣ, аз ҷумла, шоҳмот, шашка, волейбол, тенниси рӯи миз, бадментон ва ғайраҳо машғул мегарданд.

2.47.jpg - 195.74 KB

 

 

 

 

 

ОМӮЗИШИ ЗАБОНҲОИ САНСКРИТ ВА ҲИНДУ

    Дар Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон омӯхтани забонҳои санскрит ва ҳиндӣ муҷаддадан оғоз гардид. Забонҳои мазкурро барои ҳавасмандон мутахассиси ҳинду Видя Амруте меомӯзонад.

Таҳсил ройгон аст.

   Бояд мутазаккир шуд, ки забони санскрит яке аз қадимтарин забонҳо буда, чун модари забонҳо баррасӣ мешавад ва дар замони муосир низ дар Ҳиндустон ҳастанд гурӯҳи этникие, ки бо санскрит гуфтугӯ мекунанд. 

 

2.48.jpg - 55.70 KB

БОЗЁФТИ РАСАДХОНА ДАР ШАҲРИ ҚАДИМИИ КАРОН

    2.46.jpg - 397.97 KB

    Дар мавзеи шаҳри қадимии Карон таҳқиқотгарон расадхонае пайдо кардаанд, ки эҳтимол,  то асри 15-и мелодӣ фаъолият мекардааст. Ба гуфтаи академик Юсуфшоҳи  Яқубшоҳ, корманди Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон: - дар вайронаҳои расадхона маводи гуногуни сангӣ низ дарёфт гардиданд. Инҳо тахтасангҳои хурдҳаҷм мебошанд, ки шаклҳои гуногуни геометрӣ доранд. - Кай пайдо шуданд ва то кай фаъолият кардани ин расадхона то ҳол маълум нест, таҳқиқотҳо дар ин самт идома доранд. Дар солҳое, ки шоҳ дар ин Қалъа зиндагӣ мекард ин расадхона амал мекард,-мегӯяд Яқубов. Ба гуфтаи ин бостоншиноси тоҷик корҳои кофтукобӣ дар Қалъаи Карон имсол ба поён расида, дар назар аст он соли оянда идома пайдо кунад. Қаблан бостоншиносони тоҷик, аз қалъаи қадимаи Карон се иншооти муҳим-бурҷи оташ, боҷхона ва маъбади об пайдо карда буданд. Шаҳри бостонии Карон, воқеъ дар ноҳияи Дарвоз тақрибан, 4 ҳазор сол пеш бунёд ёфта, ба даврони тамаддуни ориёни бостонӣ рост меояд.

    Дар маҷмӯъ, минтақаи Дарвоз дорои имкониятҳои сайёҳӣ буда, бо таъриху фарҳанг, табиати нотакрор, обҳои мусаффою шифобахш ва анъанаҳои мардумӣ таваҷҷуҳи сайёҳонро   ба худ ҷалб кардааст.