joomla

01:08, 19th July 2019
Июл 2019
ЯДСЧПҶШ
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031
free templates joomla

Васфи зан-модар дар ашъори урду ва форсӣ-тоҷикии Муҳаммад Иқбол

ба муносибати Рӯзи Модарон, 8-уми март)

        Зан мавҷудест, ки вуҷудаш саршор аз муҳаббат, меҳр, каромат, шарофат ва латофатест, ки барои ҳар ҳастии сайёра чун сутуни устувор бори зиндагиро таҳаммул менамояд. Ин мавҷуди олам дорои сиришту сармояест,ки ҳар ҳар лаҳза инсониятро ба суи такомули ҳаёт ҳидоят менамояд.Ӯ чун фариштаест,ки боли пурмеҳру нозашро  барои башарият мекушояд.  Вай аз арзишмантарин ва қиматтарин неъмати  дунёст,ки манбаи муҳабатти  беканору чашмаи мусаффояш  ҳамчун махзани ганҷ барои башарият мебошад. Аз ҳамин хотир аст,ки меҳри бепоён ва зебоиву навозишҳояш мо инсонҳоро ба муҳаббати оламу одам ошно месозад. Мо мардҳо дар канори ҳамин фариштаи замин  бо олами рангинмоя ба воя мерасему аз вай дарси меҳру латофат,садоқату инсондӯстиро меомўзем.

   Бешак васфу сифоти ин олиҳаи латофату садоқат дар китобҳои осмонӣ аз ҷумла Қурони Карим бо зикри сураи хос зери унвони "Аннисо"(занхо) омадааст,ки далолат аз фазилату шаҳомати зан дарак медиҳад.Хуллас дар васфи  ӯ хело навиштанду боз менависанд ва хоҳанд навишт.Месазад гуфт,ки тамоми адабиёти олам бо ҳар забону гуишҳо дар бораи симои зан ва мавқеи ӯ дар ҷомеа  мисолу масалҳои хуберо халлоқона баён кардаанд,ки дар байни онҳо олимону суханварони минтақаи Осиёи Ҷанубӣ ё Шибҳиқораи Ҳинду Покистон низ мавҷуданд.Қобили зикр аст,ки қораи мазкур пур аз суханварону шоироне мебошад,ки тарвиҷгару таблиғгари забон ва адабиёти мо мардуми Тоҷикистон буда,тавассути эҷодиёти пурмояи худ тамаддуну маърифати илмии моро бозҳам ғанитар мегардонанд.

   Зимнан яке аз маъруфтарини онҳо шоир ва файласуф Муҳаммад Иқбол (1877-1938)  мебошад. Инҷо ба маврид аст то назару андешаҳои Муҳаммад Иқболро   дар шинохт ва эҳтироми зан барои хонанда  руи коғаз оварем,то ёди ин ёри меҳрубон ва шарики ҳаёти мардон дубора зинда ва поянда монад.Шоир ва файласуфи шарқ Муҳаммад Иқбол  дар осораш ҷойгоҳи занро латофатона баррасӣ карда, дар  маҷмуаи ашъори урдуаш  қисмтатеро зери унвони "Аврат"(зан) тахсис додааст,ки аз бузургӣ,фарзонагию шарофати зан моро хабардор мекунад. Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ чун инсони бо маърифат қадру қимати ин олиҳаро дарк карда, ӯро дар шеъраш бо забони урду чунин васф мекунад:

 Вуҷуди зан си ҳе тасвири коинот ме ранг,

Иси ка соз си  ҳе зиндаги ка сузи дарун.

       Яъне,аз вуҷуди зан тасвир  коинот рангин мешавад ва аз ҳамин олиҳаи ҳусн зиндагиву сузи дарун  пайдо мегардад. Муҳаммад Иқбол ҳусну зебоии ҷаҳонро дар симои ин ҷинси латиф мебинад ва ёдрас мекунад,ки ӯ тавлидкунандаи ҳаёт барои  башарият мебошад. Вай занро чун хазинае медонад,ки дар дарунаш ҷавоҳироти пуразамат нуҳуфтааст. Дар ҷое дигар  дар васфи ин олиҳаи латифу меҳрубон чунин менигорад:

Не парда,на таълим,наҳе ки пуронӣ,

Нисванияёти зан ки нигаҳбон ҳе  фақат  мард.

   Шоир дар ин ҷо занро  чун модар ва тарбиятгар дониста,аз мардон тақозо мекунад,ки муҳофизатгари он бошанд,то ба ӯ осебе нарасад.Зеро ҷомеаи хубу солим ба вуҷуди занони покдоман вобастагӣ дошта,ононро чун сутуни хонавода ва ҷамъият медонад.Мо бояд дониста бошем,ки барои зан ҳамчун модар фарзандон ва тарбияи онон дар зинаи аввал меистад.Дар  тақвияти ин сухан Муҳаммад Иқбол дар байте ба забони форсӣ- тоҷикӣ ширину форам чунин баён мекунад:

Қавмро сармоя,эй соҳибназар,

Нест аз нақду қимошу симу зар.

Моли ӯ фарзандҳои тандуруст,

Тардимоғу сахткӯшу чоқу чуст.

     Инҷо Муҳаммад Иқбол  ба инсоният хитоб карда,таъкидан мегӯяд,ки сармояи аслӣ дар ҷомеа ин тавлид ё доштани фарзандони солиму тандуруст мебошад.Бо доштани фарзандони  ҳушёру сахткӯшу чоқу чуст,метавон сармояи  миллатро фароҳам овард ва  илло  симу зар барои қавми соҳибхирад манфиати ҳамешагӣ намеорад. Зеро ин фарзандони солиму тандуруст метавонанд,сармояҳои  нуҳуфтаеро кашф намоянд,ки дар рушду нумуи ҷомеа  кӯмак ва фоида меоранд.

   Аз гуфтаҳои Муҳаммад Иқбол метавон чунин хулосабарорӣ кард,ки зан чун модар  ягона олиҳаест,бо як даст гаҳвора ва бо дасти дигараш дунёро меҷунбонад ва ҳамеша хоҳони онаст,ки тифлаш бе нуқс ба воя расида, мададгори ӯ гардад. Домону болину ӯ дар даврони тифли биҳиштеро мемонад,ки замонеки ба синни булуғ расидан, шахс аз набуди он сарсону саргардон мемонад.

 

 Шоир баҷо фармудааст:

 

Тифлию домони модар хуш биҳиште будааст, 

Чун ба пои худ равон гаштем, саргардон шудем.

 

   Модар дар ҳама ҳолат оромиву сиҳатмандӣ ва хушгуфтории фарзандро дида, руҳия тоза гирифта,меболад. Вале  мутаассифона, на ҳама вақт мо ба шарафу иззати ин ганҷи бебаҳо расида метавонем. 

Дар ниҳояти калом мо  бояд қадри ин ганҷи бебаҳоро бидонем ва чунонеки гуфтаанд:

Ҷаннат ки ризои мо дар он аст,

Дар зери қудуми Модарон аст.

Хоҳӣ ки ризои мо биёбӣ,

Он кун ки ризои Модарон аст.

 Хулоса, арҷгузорӣ ва эҳтироми модарон қарзи фарзандии ҳар яки мо буда, доимо омодаи хидматашон бошем. Ва лизо неку  муборак бод бузургдошти рӯзи Модар ва Илоҳо ҳамеша  бо  ин қудрату матонат, эҳсону ҷасорат ва меҳру садоқати беканор, ки тамоми бузургони олам пеши модарон  сар фуруд меоранд,зиндаву саломат бошанд.

 

Мирсаид Раҳмонов

Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои

Аврупо ва Осиёи АИҶТ

 

 

 

 

Тавзеҳот илова шавад


Коди ҳифозатӣ
Нав кардан